Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 1
" BROŃ SIECZNA W ogóle i w Polsce uważana archeologiczne   Przez JÓZEFA ŁEPKOWSKIEGO   Cz. Komissyi Arch. Wileńskiej.   (z 4 tablicami rycin) Kraków. Czcionkami "CZASU. " Osobne odbicie z Rocznika c. k. Towarzystwa Naukowego..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 2
" Żadne inne stworzenie prócz człowieka, nie tworzy oręża — małpa ujmuje kij lub kamień przez naśladownictwo; niedźwiedź bierze drąg gdy mu go poda nauczyciel jego: przecież zwierzęta nie robią sobie obrony. Nie spotykamy ludzi, choćby w najdzikszym żyjących stanie, którzyby..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 3
" szeregu różnorodzajowej broni, której przegląd począćby można od pałki i noża, a skończyć na królewskim mieczu. Z oręża jak z piśmiennych i innych pomników historyą cywilizacyi wysnuć nie trudno; i zapewne, pokaż znawcy broń jakiego narodu a orzeknie ci o oświacie jego;..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 4
" (do wykładu elementarnego archeologii przygotowanych), przystępując zaraz do broni z metalów tworzonej. Kto choćby cokolwiek rozpatrzył sio w przedmiocie tutaj rozważanym; wie, jak rozproszone są u nas mateiy-. ały tyczące się rycerskiego rzemiosła. Za złe nam więc wziętem być..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 5
" Trudno tedy pisać syntetycznie, jak to u nas zwykle bywa, to jest przychodząc z obrazu ogólnego do szczegółów. Gdy bowiem materyał nie zebrany, nie łatwo stworzyć ład, pogląd z wysoka i zestawienie rzeczy udatne w całkowitych ramach systematu. Trzebaby tedy pisać obyczajem..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 6
" tak dalece, że oto o terminologią kłopocie się przychodzi, gdy o orężu piszemy. Może tu zbłądzę nieraz, niewłaściwie rzecz nazywając, jako laik w rycerskim zakonie i rzemiośle; przecież myślę że mi przebaczono będzie, bo i ja już szabli nie brałem z rąk ojca, ale tylko..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 7
" u nas Brzeszczot (1) Głównia, Płacha (od płask) lub ogólniej mówiąc: Ostrz, Ostre, Żelazo. Warunek dobroci tej głównej części oręża jest moc, ostrość i sprężysta giętkość. Niemcy dzielą brzeszczot na trzy kardynalne części, jako to: Parirung (Zastawa) tojest część..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 8
" przygrzbiecia i brożkowanie; a jest on najpłaściejszą i najstaranniej zaostrzoną i wyszlifowaną częścią klingi. Rękojeść (Capulus gladii, Manubrium, w starej niemczyznie Halp, Helza, lidze, po nowo-niemiecku Griff; po rosyjsku Rukojtaka, u Skandynawów Hialt, Medalkafli); u nas..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 9
" mieszczono tu herby, pieczątki i orła państwa. Im oręż stawał się mniejszym, tem też i koronę dawano mniej okazałą; aż wreszcie została prostem zatopieniem trzonu. Osada, oprawa rękojeści była najpospoliciej drewniana, jaszczurem (skórą rybią) albo czeczugą (1) obciągnięta,..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 10
" końce zdobią piękne kule lub rozszczepiają się w kilka ramion, nadając całej poprzecznicy kształt łuku obróconego wnętrzem ku klindze "T" lub linii krzywej w kształcie głoski "S" przewróconej. Wreszcie w następnych, stuleciach łuk ten rozszczepia się często w dwa, z których...."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 11
" zeszytą. Czasem na tę skórę przychodzi pokrowiec aksamitny, jedwabny lub z siatki srebrnej. Do bardzo ładnych zabytków tego ostatniego zwyczaju, liczyć wypada pochwę miecza, który był Paweł IIIci z błogosławieństwem posłał Zygmuntowi Augustowi, a jak podanie twierdzi..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 12
" U pasa szły rapcie lub ruki (1), rzemyki któremi szable przypinano — są one już u kółek miecza na posągu Światowida (patrz rysunek N. 29).[W oryginale rysunek] Już w księgach Eddy widzimy poetycznym urokiem otoczone miecze, gdy ich twórcy prawie za półbogów są poczytywani. Broń..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 13
" zny, rękojeść złota a pochwa srebrna — czapka zaś bogato perłami sadzona przedstawia u szczytu gołębicę wyrażającą Ducha Ś. Te pobłogosławione przedmioty poseła zwykle Papież któremu z monarchów dobrze kościołowi zasłużonemu. Upominki owe są symbolem zwycięstwa..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 14
" Odbierający ów upominek składał Stolicy Apostolskiej rodzaj przysięgi wierności i poddania dzierżaw swoich władzy Kościoła. Znamy spis obdarzonych przez Papieży od r. 1177 do 1726. Przez sześć tedy wieków 27-iu otrzymało ten upominek Kościoła; a w ich liczbie znaczna część bo..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 15
" 1540 (datę przesiania) wyryto na jelcach. Cieszymy się tedy, że z zupełnem przeświadczeniem jeszcze i tę jednę zacność pamiątce owej przydać nam się zdarza. Następnie 1580 r. Stefanowi Batoremu Paweł Uchański doręczał w Wilnie dar Grzegorza XIII. Władysław IV roku 1626 jeszcze..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 16
" cris ledwie nie do 3ej popołudniu zabawiły... miasto płócienne złożono potem z wezyrskich namiotów... a uczta trwała kilka godzin w noc... " W zbrojowni księcia J. Lubomirskiego jest szabla, którą był papież Aleksander VII Stanisławowi Lubomierskiemu marszałkowi w r. 1658..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 17
" W święto Bellony obiegali jej kapłani zwani Comani po ulicach miast nosząc ostre miecze; któremi raniąc się po ciele, bogini z krwi własnej czynili ofiarę. Miecz jest attrybutem bogiń zemsty i sprawiedliwości u starożytnych; ma go tedy Nemezida i Temida. W Greckim mycie znany miecz..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 18
" gdzie się zwycięzki okrzyk rozlegnie: Bierz miecz po wrogu i dalej za nim. " W pieśni Sąd Libuszy oręż występuje jako symbol sprawiedliwości i kary: "Dwie przeumne wystąpiły dziewy wyuczone w wieszczbach witeziowych. Jedna deski dzierży prawodatne, a u drugiej miecz krzywdę..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 19
" i przy koronacyach, miecz występuje obok korony, berła i jabłka. Prosić o pokój przychodząc do obozu zwycięzcy z mieczem u szyi zawieszonym, to już symbol ostatecznej hańby, do której w największych dopiero niebezpieczeństwach wojownik się uciekał. Wincenty kanonik pragski, niewiem..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 20
" u boku statku, ma nazwę miecza (Das Schwert, la dérive). Podpory ukośne wiązania, zwą cieśle nasi mieczami. U starych Germanów przez oddanie miecza, działa się adoptacya i wprowadzenie kogoś w posiadanie ziemi. Oręż przypasywano z błogosławieństwem; a wojownicy brali miecze po..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 21
" w Pradze czeskiej. ( Obacz Oefele Script. rer. Boicar. I 258 Burchard Zeugg Chronic ). Czacki rewidując groby wawelskie w r. 1791 znalazł w trumnie Zygmunta Starego miecz przy lewym boku trupa; na którym znać było jeszcze wyryte postacie śś. Stanisława i Floryana, obok daty 1521. Miał..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 22
" Miana mieczów Skandynawów, Germanów i Sławian zwykle są męzkie; Franków i innych żeńskie. U nas bywają szable Rózeczki, Brzyteicki, Scyzoryki jak ów ......... szeroki Na całą piędź a sieczny na obadwa boki. Widocznie miecz teutoński, z norymbergskiej stali Ukuty..............."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 23
" chłop nie mógł być księdzem, kowalem i bardem ( lirnikiem ), bo ci nie bywali poddanymi. Mone, nord. Heidenth II, 430 ). W zagach kowal występuje często jako wielemożny, a nawet świadomy czarów. Pełno opowieści o owych sztucznych zanikach, mieczach którym kowale cudowne przymioty..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 24
" i obywatelom miast wolnych oręża używać — gdzie użycie narodowego galowego stroju bez broni przy boku, ani pomyślanem być nie mogło: cóż dopiero powiedzieć o narodach Wschodu i południowej Słowiańszczyzny, a mianowicie o ludach kaukazkich, u których znajduje się kasta..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 25
" pałkę za symbol — zamordowani tajemnie, zdradziecko: sztylet, nóż lub puginał. Miecz tedy oznacza męczeństwo jawnie za wyrokiem spełnione. Wreszcie na przedstawienie moralnej walki za Chrystusa lub władzy w niebiesiech, dodawanym bywa miecz na obrazach wielu ŚŚ. Zobaczymy więc, iż..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 26
" SS. Bibijana, miecz czasem sztylet w piersi, gałązka w ręku. Bonifacy biskup — książka mieczem przeszyta. Cecylia narzędzia muzyczne, miecz — kat uderza ją trzykrotnie w szyję. Cypryjan z Antyjochii — zróst, miecz. Cypryjan z Kartageny biskup, miecz. Cyryjak, smok, djabeł lub..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 27
" ŚŚ. Fabian papież, miecz, gołąb. Febronja zakonnica, korona, miecz. Felicita przed nią 7 synów — miecz lub tez krowa obok kobiety, tak a zawsze z użyciem symbolu miecza malują i Ś. Perpetuę. Feliks papież, miecz. Firmin z Amiens biskup, miecz. Flawian biskup, miecz. Florjan rycerz..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 28
" ŚŚ. Jophiel anioł wypędzający Adama z raju, malowanym bywa z mieczem płomienistym (Geissel, Flammenschwerdt, Geflammtes) wedle Genes: III 24: "A tak wygnał Pan człowieka — i postawił na wschód słońca sadu Eden Cheruby i miecz płomieniejący i obrotny, ku strzeżeniu drogi do..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 29
" ma mieczami (1). Miecz w piersi lub sercu, znaczy symbolicznie wszelką boleść moralną. Marcin papież, miecz. Marcin z Tours rzymski żołnierz, zwykle z konia mieczem oddziela dla ubogiego część płaszcza. Właściwie symbolem tego ś. jest gęś. Marcyjan patrz Processus. Maurelijusz..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 30
" Pankracy biskup, miecz. Pantaleon przywiązany do palmowego drzewa; miecz, gożdzie. Pastor patrz Justus, Paweł-apostoł, miecz często dwa; z tych jeden oznacza męczeństwo, drugi walczącego za Chrystusa lub też władzę na ziemi i w niebie. Piotr-męczennik dominikan, symbolem jego jest..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 31
" Urban papież, miecz. Ursus, miecz, chorągiew, zbroja. Walentyn z Rzymu, ksiądz, miecz. Wacław, miecz, korona, zbroja. Wiara, Nadzieja, Miłość troje dzieci lab aniołów z mieczami. Wiktor z Marsylii, rzymski żołnierz. Wilhelm w stroju rycerskim lub benedyktyńskim, miecz. Wojciech z..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 32
" wania obrazu są w użyciu (1). Uważają jednak tutaj na pewne zwyczajowe typowe kształty, co już tradnoby nam było opisywać lub rysunkami objaśniać. Ciekawy, niech się w obrazach rozpatrzy lub obczyta w dziełach ikonografią specyalnie traktujących. W Heraldyce przychodzi także..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 33
" mont, Liniewski, Pielesz, Wyczechowski albo Szorfas, Gołocki, Zbieświcz, Herburt, Pawęza, Zapędowski, Ostoja, Żukowski. Szable w herbach. Szabla, Lis 2gi, Ulanickicb, Kałuszowski, Mohyła, Dołszkiewicz, Zagłoba (patrz rysunek N. 30). Jelce w godłach herbowych.Łopot (jako zm) i Bronie..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 34
" jest do rękojeści osobnej, to ją ujmuje kula lub półkolisto zgięte umocowanie. Najlepiej to okażą rysunki (N. 1 i 2). Miecze u dawnych Egipcyan były proste, obosieczne; klingi grawirowane bogato, środkiem szedł rowek krwawy (Blutrinne). U rękojeści bywały rzemienne temblaki (port..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 35
" Miecz taki był przeznaczony do utarczki pojedynczych i jak to było w zwyczaju w całej Europie (aż do czasu wynalezienia broni ognistej), wtedy go dopiero rycerz dobywał gdy już lancą starł się z przeciwnikiem. Stawał wtedy pieszo, wedle słów pieśni "Ludissa i Lubor" w Królodworskim..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 36
" Carus żyjący około roku 52 przed Chr. uważa: iż za jego czasów użycie żelaza na broń sieczną było powszechne. Rzymscy pisarze augustowego wieku, mówią o broni tylko żelaznej. Tacyt wspomina, iż północno-zachodni Germanie rzadko na miecze żelaza używają. Gdy Rzymianie zdobycze..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 37
" w mogiłach Sinsheimskich w Badeńskiem, znalazło się 13 mieczów. Wedle opisu tego odkrycia, które znalazca wydał r. 1830 w Heidelbergu (str. 161), bronie te obosieczne (2 — 3 stóp długie 2 cale szerokie) były w skórzanych pochwach jak to pozostałe od nich pierścienie i okucia..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 38
" wybornie umieli przysposabiać na broń żelazo, a Pliniusz mówi: że ich wyrób jest doskonały. Paweł Diacon (Hist. Longob. I. 27) opowiada o pięknej i szczególnej broni żelaznej, ktorą Longobardowie wytwarzać umieją. Pauzaniasz in Atticis podaje: że za jego czasów tylko luk, kusza i..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 39
" Bóg chorobami i naturalną śmiercią do innych zabrał światów. Dość wspomnieć prócz walnych bitew, takie wędrówki narodów, najazdy dziczy, piramidy z czaszek któremi szlak swój znaczył wódz tatarski. Nie porywamy się tutaj na wyczerpywanie materyi, ale w ciągu rozprawki..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 40
" skonały oręż. Solingen w księstwie Berg, już w XIV stóleciu poczyna być rozgłośne z wybornej broni, jak znowu w, Hiszpanii Tolledo miało najlepsze klingi. Kowale wyrabiający klingi, (u nas płatnerzami, szabelnikami, miecznikami zwani) mieli znaki podobne do godeł kamieniarskich,..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 41
" Andr. Martínez, Zabalas'a syn. Andrea Herraez także w Cuenca. Andreas Munesten, także w Calatąyel. Andreas García. Antonio de Baena. Anton Guttierrenz, dwóch majstrów jednego imienia. Anton Ruy, również w Madrycie. Adrien de Lafra, także w S. Clement. Bartholome de Niewa. C. Alcado,..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 42
" Sebastyan Hernandes młodszy, Thomas Ayala. około r. 1625. pracował także w Sewilli. Zamoramo el Toledano. Sylwester Nieto i syn tegnż samego imienia. Kr. historyczne muzeum Drezdeńskie dostarcza następnych nazwisk niemieckich majstrów. Jan Prum z Meseny. Klemens Horn. Henryk i Piotr..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 43
" Na drugiej stronie: VON. VINTERSTETEN. HOhGEMUT LA. GANZ. DEHAINE. IISENhVT. miecz ten należał do Chunrata Schenke z Winterstetten, który żył w wieku XIII. Ze zbioru tegoż muzeum przytoczymy jeszcze na mieczach następne napisy: REX GLORIE VENI CUM PACE IHS. NAZARENUS REX JUDEORUM. —..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 44
" — Pro Deo et Patria. — Pro fide, rege et lege. — Bóg nadzieja moja (1). — Patronie dobrej sławy! Ty patronie święty Brońże mego honoru, by mi nie był wzięty 1540. Damasceńska szabla hetmana Żółkiewskiego przechowana w zbiorach księcia pruskiego Karola, ozdobna w herby..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 45
" grzech, niż u innych narodów rozpowszechniły sławnych damascenek (1) Na tych wzdłuż główni bliżej rękojeści, bywają złotemi głoskami wyryte napisy w kuficznem narzeczu; treścią ich krótkie stósowne zdanie z Alkoranu wyjęte. Połowa napisu bywa zwykle z jednéj strony klingi,..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 46
" wyraźna jest kilkakrotnie wzmianka o szabli, a to nawet z odróżnieniem jej od miecza. W orginale zwie się tutaj ów oręż sablia, po czesku smolą. W rękopisie królodworskim nie spotykam wyrazu szabla choć go użył polski tłumacz w pieśni Jarosław; przecież w oryginale jest w tem..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 47
" po łacin., sabre po fran., sable po hiszp. Säbel po niem., po węg. śablya; po włos. sciabla (w obu językach wymawia się jak u nas szabla] ze wszystkiemi jej rodzajowemu nazwiskami (Bułat, Karabela czyli Ordynka (1) pannje na Wschodzie. Miecz znowu głównie występuje na Zachodzie...."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 48
" Kord z węgierskiego kar (brachium; machaera po łać. ) jest to miecz jednosieczny. Używano też zdrobniale kordzik albo tasak, zwiąc go cały a właściwie rękojeść jego: jajakiem. Bułat znaczy szablę turecką z szeroką klingą, ukształconą tak iż wązka u jelców coraz szerszą..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 49
" bowiem miecz zwie się sif lub szpada. Pałasz (lucta) ma miano od Płask, Płacha (klinga) lub z greckiego ή παλή Niemcy wywodzą etymologią wyrazu Pałasz z polskiego; mniej jednak właściwie bo od palić, palnąć (uderzyć) ?! O początku rękodzielni mieczów ledwo tyle wspomnieć..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 50
" malowana, jelec krzyżowy znacznie za brzegi pochwy występuje — pochwa jasno-brunatno zabarwiona. Niemieckie miecze z 11 wieku mają klingi szerokie — krzyże wystające, rzemieniem wraz z całą rękojeścią oplecione — głownie długie od 2 do 3 stóp, szerokie od 2 do 3 cali. Podobne..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 51
" wpływów sąsiadów, na odmianę oręża w Polsce, bardzo stósowne mogło było znaleść miejsce w poczciwej pracy p. J. T. Głębockiego "Rys dziejów wojennych Kraków 1848. " Prawie z pojawieniem się w sąsiedztwie Polski Krzyżaków, a może od nich samych, poczynają się u nas miecze..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 52
" okuwając go a nawet konia żelaznym pancerzem. Ubiór ten nie został bez wpływu i na odmianę postaci miecza; ogólnie mówiąc miecz obosieczny przerabiało uzbrojenie na koncerz i kord wreszcie pałasz. Turnieje też, których ślad już pod rokiem 1142 przytacza u nas Bielski; sprawiały..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 53
" (działa oblężnicze), kamer sztukowe, falkonety, falkoneciki (wałowe), gloty (kule siekance) petardy które teraz w Gisseryach (ludwisarniach) i Cekauzach (zbrojownia, arsenał) składano. Udoskonalona ta nowa broń zmieniła i z użycia usuwać poczęła dawne kłujące: ba ty, berdysze,..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 54
" ryka II i Napoleona Igo. Ta ostatnia obecnie przechowywana w Hotelu Inwalidów w Paryżu. Przyszedłszy tedy do czasów, gdy oręż obosieczny zniknął już nawet z grobowca, zakończmy pogląd na jego przeszłość obejrzeniem koncerza, miecza ceremonialnego i głowni, którą kat..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 55
" sach głowy ścinano; działo się to jednak mieczem wojskowym. Kiedy właściwie miecz katowski wszedł w użycie? oznaczyć trudno, W Bielskim pod r. 1106 czytamy: jako Światopełek Mutynę Wierszowica i z syny na gardle dał skarać. Dalej widzimy, że pierwiastkowo winnych często palono;..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 56
" BROŃ JEDNOSIECZNA W SZCZEGÓLE. Jak już mówiliśmy, miecz jednosieczny, który ogólnie szablą nazwać można, panuje na Wschodzie, prawie od Oceanu Spokojnego aż po Czerwone morze. W Europie Sławianin i Węgier ukazuje się najpierw z tą krzywą bronią, której sławę Polska szeroko..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 57
" i cyzelowane, często, bogato drogiemi kamieniami nasadzone bywają. Tu najsławniejsze Damascenki a w nowszych czasach w Persyi w Szyraz najwyborniejsze głownie wyrabiano. Szabla to główne bogactwo na Wschodzie; nie ma też przepychu i zbytku którego żałowano dla ulepszenia i ozdoby..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 58
" opisuje widziane przez niego perskie szable, za które dano po 30, 000 złp. Robią też na Wschodzie szable z aerolitów; taka miała być Dżyngiskana. Jakośmy widzieli rycerze Zachodu mieczami swemi na kęsy i z pancerzem rozcinali przeciwników swoich; można określić że to apoteozowanie..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 59
" (krająca), Al-rosub (głębokich cięć); wreszcie rodzinną którą miał po ojcu swoim. Szabla Proroka bywa zwykłe na głowniach machometańskiej broni wyrytą jako godło. Miewa wtedy dziwny kształt, bo jest prostą, krótką i od środka rozchodzi się w dwa ostrza jakby widełki...."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 60
" — Mieczu niech clę wiedzie Dżulfakar, Walcz wrogów świętej wiary. Pole zwycięstwa skraplaj krwią By porosło bujnem kwieciem. Twój właściciel to tobie nadzieję W tobie ucieczkę i zdrowie swe składa. Prócz napisu zwykle dodają nazwisko miasta wyrobu i fabrykanta. Jako miejsca..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 61
" pasa (1), kindżałów andżarów, kordelasów, rapirów i tym podobnego oręża. Rzecz tę jednak zostawiamy do innej rozprawki, w której o broni kolnij, ostrej czyli kłójącej pisać zamierzamy. Jak wspomnieliśmy, trudno u nas czas pierwszego użycia szabli oznaczyć, gdy już na posągu..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 62
" leciu płatnerz T. Ruker, później Gotfrid Leygebe (Szlązak) w Norymberdze i Berlinie, to i u nas w te czasy kwitnęla zbrojownia Hieronima Caccia (Wiocha) w Samsonowie. Byli dobrzy płatnerze w Krakowie (1), Warszawie, w Korczynie, we wsi Zielonkach pod Krakowem, Kańczudze pod Przeworskiem,..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 63
" Oto dokument wyjaśniający zatradnienia rzeittieslników około broni robiących. "Actum in Praetorio Cracoviensi, Feria Tcrtia post Dominicam Misericordiarum proxima, Die Deciraa Quinta Mensis Aprilis Anno Domini Millesimo Septingentesimo Septuagesimo Septimo. (1777). Szlachetni Prezydent i..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 64
" bo; je miecznicy osadzać i robić powinni; okowy zaś do tych (oprócz żelaznych) szpadnicy robić mają. Wolno będzie szpadnikom do swej roboty własnej srebra używać i złota wzorem pogranicznych szpadniczych Cechów; i te tylko srebra topić im wolno, które do roboty im własnej..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 65
" i inne jakiegokolwiek gatunku i rzemiosła sztuki z stali robione do szlifowania i polerowania. Quarto. Czeladź mieć znicza niema według zwyczajów żadnem prawem nieutwierdzonych myta i zapłaty dopominać się od swoich Magistrów, tylko jak jego praca sposobność i applikacya wymagać..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 66
" młodzieży uczącej się wydawano (Patrz Mieszk. i post. uczniów krak. J Muczkowskiego Kraków 1842). Zygmunt August zakazuje Żydom używać srebrnych i złotych łańcuchów do ozdoby szabli; ztąd widać że i oni broń nosili. Ustawy wreszcie synodalne z pierwszej polowy XV wieku (Wisz...."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 67
" zwały się u nas szable: multanami (od Wołochów) multanikami, półmultaniami, staszówkami, serpentynkami, szerapeikami, Iwowskiemi, wyszyńskiemi, hiszpankami (w pochwach wężowych), czeczugami (w oprawie z czeczugi), demeszami, damascenkami (1), arabdlami (od Arabów), Indyczkami (z..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 68
" na rzemiennych paskach, pospolita zawsze była szlachcie ubogiej. Zamiast capy albo kurszu (są to dwa gatunki skóry, w które szable oprawiano) obszyta w węgorzową skórkę; i nic to nie szkodziło, bo głownia to jest żelazo, stanowiło cały szacunek. Nietylko między drobną szlachtą..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 69
" szerokie jak tarcice, choć do ważkich szabel, nawet i do tych, u których krzyże były bez furdytamentów. Tę modę niedługo trwającą wymyślili Litwini a od Litwinów przyjęli Koroniarze. Takie szable z szerokiemi pochwami i wielkiemi krzyżami nosili najwięcej ludzie dworacy,..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 70
" trzymać za krzyż, albo nieść pod pachą aby się między nogi nie wplątała. Paski i rapcie zachodziły na cały tył człowieka, jak półszorek na konia. Ta moda jako śmieszna i wielce niewygodna, nie trwała dłużej nad lat pięć lub sześć, zostaią zarzucona i wrócono się do..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 71
" kach pięknych T. II str. 286) i z innych źródeł; wymienimy co znaczniesze zbiory broni polskich: w Warszawie u hr. W. Krasińskiego, w skarbcu Częstochowskim, w Przeworsku u kscia J. Lubomirskiego (1), w Podhorcach, w Koniecpolu, Olesku, Krasiczynie, Zarzeczu, we Lwowie w zakładzie narod:..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 72
" Gdybyśmy mieli opisane i zrysowane wszelkie co szczególniejsze bronie nasze z zbiorów i grobowców; dopiero wtedy rozprawa taka jak niniejsza, dokładną staćby się mogła monografiją. Zbiór Xcia Jerzego Lubomirskiego (jak twierdzą świadomi rzeczy) ma być w tym względzie najbogatszy i..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 73
" Niemcy i Francuzi do XVI stólecia tylko z rysunków i drzeworytów znali szable (1); choć przecie pierwsi oglądali zapewne na polach bitew tę broń, daleko przed tą epoką. Dr. E. F. Sacken w swoim opisie zbrojowni wiedeńskiej mówi: iż Niemcy dopiero w XVIII wieku szablę przyjęli...."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 74
" Węgierski król Maciej r. 1458 utworzył lekką jazdę Huzarami zwaną — u tych po raz pierwszy w armii Karola V ukazują się szable w r. 1547 w czasie wojny Szmalkaldzkiej. W trzydziestoletniej znów prócz Huzarów występują z szablami Kroaci. W r. 1683 i polską..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 75
" i turecką szablę oglądają Niemcy. Nieraz czytałem w pismach ich, o owej szabli: co miała tęgą skrzywioną głownię w drewnianej rękojeści, pochwę jaszczurem obleczoną, a świeciła jak piorun w ręku Sobieskiego (patrz -------------------------------------- SZPADA HISZPAŃSKA Z..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 76
" w rysunku Nr. 31). Po roku 1697 kiedy u nas kurfirst saski Fryderyk August zasiadł na tronie, mieli Sasi sposobność oglądać, w Dreznie z podziwem polski strój i oręż. Utworzyli też u siebie oddział jańczarów, którym ---------------------------------- SZPADA WOJSKOWA UŻYWANA PRZEZ..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 77
" dali krzywe szable, strojąc ich z polska po turecku. Zobaczyli wreszcie tatarskich Ułanów polskiego wojska, znowu z krżywemi szablami. Klemm w swojem dziele o broniach, opowiada iż: 1742 r. umarł w Dreznie ułański ---------------------------------------- Oraz na obu stronach grubo..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 78
" towarzysz Abrachimowicz, którego koledzy grobowcem uczcili na ulicy Königsbriicke, a król August III kazał na grobie jego postawić statuę ulana z krzywą szablą wyobrażającą. Także pod Dippoldiswalde wystawiono ------------------------------------- Długość głowni 0, 790 m...."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 79
" pomnik Mustafie Sulkiewiczowi (sic) tara 1762 r. zmarłemu, który odnowili w roku 1779 oficerowie kr. pruskiego półku Saldem. Następnie na początku przeszłego wieku Grenadyerzy ---------------------------------------------- z Królów polskich których byłam własnością, dał mnie w..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 80
" sascy dostali szable: nieco krzywe, do 3 stóp długie, z jelcem kabłąkowym (koszem) lub tarczowym. Są to zwykłe u nas pałasze które Niemcy także Pallasche nazywają. Tej broni używali w Polsce pancerni, czyli ---------------------------------------- Na stronie odwrotnej podobnież od..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 81
" lekka jazda. W inwentarzach z początku XVIII stólecia, napotykamy następne określenia pałaszów: w srebro oprawny z głownią białą, blachmalowcy, żelazny, zlotem nabijany, czarny, srebrno pozłocisty, gładki, czarny, prosty, itp. ----------------------------------------- Szabla polska..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 82
" Już w siedmioletniej wojnie lekka francuska kawalerya ma pałasze. Napoleon w egipskiej wyprawie nosił krzywą wschodnią szablę; co naśladowali wyżsi francuscy oficerowie. Na początku naszego stólecia szpada ------------------------------------------ Długość głowni, 0, 890 m...."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 83
" i szabla głównie panują w piechocie mocarstw europejskich. Austryjaccy oficerowie infanteryi dopiero roku szpady na szable zmienili. Najsłynniejsze w armii austryackiej pałasze, są tak nazwane Theresianer Klingen; dzisiaj już bardzo rzadkie, i tylko gdzieniegdzie po..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 84
" pułkach jazdy zwłaszcza staro - huzarskich (Nr. 5, 7, 8, 10, 12) się utrzymują. Są niesłychanie twardej stali? tak iż żaden inny pałasz, szczerby w nich nie wydrze, a przytem wyśmienicie gibkie. Mają na głowni wyryty orzeł cesarski. ------------------------------ SZABLA OFICERA OD..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 85
" Krzywe pałasze, które w piechocie wojsk europejskich przy boku żołnierzy obok bagnetów, od roku 1813 się ukazały; jak równie broń różnych rodzajów kawaleryi, na przerozmajte rozpada się kształty: już to z mieczem, już to z szablą granicząc. -------------------------- NOŻYK..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 86
" Wojsko polskie w tych czasach kształcić się przestało; to tez trudnoby nam było opisywać i nazywać te niemieckie: Seitengewehr, różne rodzaje bagnetów, Hirschfänger, Waidmesser (kordelasy, courtelas, cortelaz, łowieckie noże), Faschinen - messer (broń artylerzystów),..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 87
" Schläger, Haurappier, Degen, Stossdegen, Rapiery, dawniejsze Pancerstecher i inne. Wreszcie uważaliśmy tu broń sieczną tylko z archeologicznego stanowiska, więc nie obchodzi nas nowe jej użycie. Wspomnieć tylko wypada: iż za Augustów gdy zaprowadzono wojsko cu-..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 88
" dzoziemskiego autoramentu, zwłaszcza piechotę i artyleryą, używano w nich Tasaków (Tusägge) oręży krótkich nieco skrzywionych, dla pieszych. Tasak noszony bywał z tyłu, ku lewemu bokowi. W stóleciu XVIII weszło w Polsce w zwyczaj szermierstwo włoskie i francu-..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 89
" skie; a z niem do ciosu Szpadon, do pchnięcia Floret. Pierwsze miano pochodzi z włoskiego spadone miecz; drugie od fioretto co znaczy rapier. Siekiera., oksza (securis, dolabrum, bipennis, ascia, barta, dversachs, dicksel, z pochodnemi: berdyszem, hellebardą, buzdyganem) najrozmaitsze przez..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 90
" wiadomo uformował piechotę regularną z kmieci dóbr królewskich. Otóż ci stawiali się z rusznicą, szablą i siekierą, a później (1676 roku) i rydel mieć byli obowiązani, dziesiętnicy zaś dardy (oszczepy) — oddziały te łączyły się z artyleryą. Bauplau widział u Husarzy..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 91
" tego rolniczego narzędzia na kosiskach, drzewcu, styliskach (Holcschaft, Stiel), oraz jego użycie wojenne, znane powszechnie; a więc wspomnieć tylko wypada ostatnie czasy jako najświetniejsza epokę tej broni. Piotr Aigner w broszurce: "Krótka nauka o pikach i kosach" (Warszawa 1794,..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 92
" OBJAŚNIENIE RYSUNKÓW NA DOŁĄCZONYCH TABLICACH. [rysunki w oryginale] Nr. 1. Kształt miecza brązowego starożytnych. Nr. 2. brązowy miecz starożytnych (ze zbioru staroż. drezdeńskiego). Nr. 3. miecz niemiecki z XII wieku (z histor. muzeum drezdeńskiego). Nr. 4. Miecz niemiecki z..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 93
" Nr. 15. z grobów. Piotra Boratyńskiego zm. 1558 (krak. kat. Nr. 16. Miecz z złotą rękojeścią w srebrnej siatkowej pochwie, dziś strzaskany, dochowany w skarbcu kat. krak., przedtem będący w trumnie Zygrn. Augusta. Ma on na ozdobie wyryty rok 1540, datę, kiedy go Papież Paweł III..."

Broń sieczna w ogóle i w Polsce, uważana archeologicznie - strona 94
" Nr. 32. Pałasz Poniatowskiego z r. 1808, cały ze stali — dochowany w skarbcu kat. krak. Nr. 33 od pasa Kazim. Wgo zm. 1370 z grobowca katedry krakow. Nr. 34. Toporek szlachecki (ze zbiorów WP. W. Kirchmajera w Krakowie). Nr. 35. Skala wedle której rysowano z natury bronie oznaczone..."