Być albo nie być. Cz. 1 - strona 1
"   BYĆ ALBO NIE BYĆ.   Część I.   To be or not to be. Schakespeare . przez Juljusza Bolestę.   Bendlikon. W drukarni "Ojczyzny. " 1865. "

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 2
"   BYĆ ALBO NIE BYĆ.   Część I.   To be or not to be. Schakespeare . przez   Juljusza Bolestę. Bendlikon. W drukarni "Ojczyzny. " 1865. "

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 3
" BYĆ ALBO NIE BYĆ. Część I. To be or not to be. Schakespeare. Po wielkich wysileniach następuje zwykle perjod letargu i bezwładności, jak pojedynczy człowiek tak i naród dobywszy z siebie wielki zapas sił cielesnych i duchowych omdlewa chwilowo; tem więcej jeżeli w..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 4
" z karbów tamujących postęp i rozwój, już w samem tem wysileniu jest utajona siła, która odsuwając rozpacz, w upadku dźwigać powinna. Wielkie wysilenia spełnia naród, tylko przynaglony do nich bardzo przeważnemi przyczynami, przyczyny te musiały silnie zadrażnić czy to uczucia czy..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 5
" umysłów i serc najszlachetniejszych; bezbronny, omdlały, zniechęcony, daje łatwy przystęp zgniliznie i zepsuciu, zwątpienie, niewiara wkrada się silnie do serc. Podłość podnosi zuchwale głowę i cynizmem swoim terroryzuje słabe umysły; nikczemność, odstępstwo, bezkarnie urąga..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 6
" I.   Zastanawiając się, dla czego żadne z naszych powstań nie dopięło celu, to jest nie wywalczyło niepodległości narodu, musimy się zgodzić na te dwa założenia: najprzód, iż w żadnem z dotychczasowych naszych powstań nigdy naród cały niezapragnął niepodległości;..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 7
" gorące porywy narodu, chłodzili jego zapał, nie dozwalając mu przejść po za pewne czasem uświęcone formuły. Jakież bolesne mamy tego przykłady w powstaniu 1831 roku, w tej dziesięcio-miesięcznej walce, w której pomimo heroicznego poświęcenia wojska, zapału bezgranicznego pewnej..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 8
" dążeń, musiało się wtajemniczyć w serce narodu, a w skutek tego zdołało część jego skonsolidować w jeden wielki obóz.. Zdolniejsze objawy tego kierownictwa widzimy już w pierwszych chwilach ruchu, widzimy je następnie przebłyskujące często bardzo aż do ostatnich chwil..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 9
" Zdania powyższego niechaj nikt nie bierze za potwarz rzuconą na wzniosłe wysilenia po tylekroć razy przedsiębrane przez naród, i podtrzymywane kosztem krwi najserdeczniejszej i najwyższych ofiar. Dalecy jesteśmy od myśli tej, przeciwnie, dla tego, iż kości męczenników są nam..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 10
" Tylko wtedy cały naród pragnie niepodległości, kiedy wszystkie warstwy jego przejęte silnie uczuciem nienawiści do wroga, żądzą wolności i miłością ojczyzny, w tych uczuciach koncentrują całą działalność swoją, jeżeli dla każdej jednostki jest celem niepodległość kraju,..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 11
" nie niepodległości?... Nie, zaiste!... powiedzmy sobie otwarcie tę prawdę, chociażby miała ona nam zedrzeć nie jedną mrzonkę którąśmy ukochali, nie jedno wyrwać uprzedzenie z któremeśmy wzrośli. Nie, zaiste! mimo poetycznych wykrzykników i zapewnień wielu dzienników..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 12
" nienia ojczyzny; konfederacja Barska jest ostatnim wielkim epizodem szlachty wojującej. Na sejmie cztero-letnim znać już łamanie się szlacheckich przesądów, z prądem nowych idei, duch dawnej szlachty — szlachty pełnej miłości ojczyzny i poświęcenia, podnosi się świetnie i..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 13
" stale wytkniętego programu, nadzieje swoje zwraca w dwa przeciwne bieguny, to ku północy, to ku zachodowi. Nie, szlachta już wtedy nie miała żadnego stale i jasno wytkniętego programu działania, bo go mieć nie mogła, jedyny jaki był możebnym odtrącała w skutek uprzedzeń wiekowych,..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 14
" wadzając swawolę, chociaż jak najwięcej przywilejów starają się zagarnąć w swe ręce, chociaż Polskę szlachecką od reszty narodu pragną odgraniczyć nie przełamanym murem. A jednakże karmazynom dawnym uczuć narodowych odmówić nie można, czują oni zawsze gorącą krew polską..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 15
" jednej spuścizny po dawnych karmazynach, inne odtrąciła jako zbyteczne i niedogodne. Bogactwo, które z natury swojej lęka się zaburzeń i przewrotów, które wspiera zawsze władzę i jest konserwatywnem, przyłączyło się do tej partji, i wkrótce widzimy na widowni dziejów narodowych..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 16
" Lecz partja arystokratyczna nie chciała postradać tak jej dogodnych wpływów w kraju, dla tego szuka podstawy w szlachcie, monopolizując zuchwale przewodnictwo, rozciąga sieć potężną na biernym duchu szlachty, krępując go w imie konserwatyzmu narodowego, upajając szumem..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 17
" nych, i okiełznawszy postrachem, na zręcznem wędzidle utrzymuje w tym jednostajnym letargu. Konserwatyzm swój kosmopolityczny, to jest zaciętą obronę dawnych przywilejów i przesądów, i ultramontanizmu, to jest walkę z postępem, z zdobyczami ducha czasu, z ideami nowożytnemi,..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 18
" celów jakie założyli podchorążowie w pamiętnej nocy 29 listopada? Czyż kwestję wywalczenia niepodległości nie strąciła do kwestji podrzędnych, czyż marnowaniem sił narodu, ostudzaniem zapału, nie dotknięciem kwestji włościańskiej, traktowaniem z wrogiem, a w końcu..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 19
" tytułów, godności otrzymanych od wrogów, piętnowało ją i piętnuje wieczystą hańbą. Pojmujemy, iż w każdem społeczeństwie muszą być stronnictwa, pojmujemy, iż w narodzie musi być walka zdań, pojmujemy, iż w walce tej stają po jednej stronie ludzie pragnący szybszym krokiem..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 20
" tniem powstaniu. Przytem szlachta straciwszy wiarę we własne siły, wiedząc, iż nie zdoła wywalczyć niepodległości, a uparcie i przesądnie wierząc w to, iż ona jest tylko narodem i że tylko na jej barkach cały ciężar spraw kraju spoczywa, nie chciała widzieć sił do koła..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 21
" Nie śmiała w czynie, zakłopotana władzą, nie wiedząc co zrobić z powstaniem, które stało się mimo jej woli, chwiejna, nie mając programu, oddaje się bezwiednie w ręce arystokracji, która czyhając na władzę, już wprost zgniata rewolucję, dławi wszelki przebłysk nowych..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 22
" do czasów nieokreślonych, a chwilowo rozprawiając szeroko o pracy organicznej; pod którą to pracę można było podciągnąć wszystko, zacząwszy od wyraźnej zdrady, byle tylko nie przyłączyć się do ruchu. Widzimy jednakże w szlachcie postęp wielki, gdyż parta opinją i duchem..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 23
" wrogów; naprzeciw uczuciom narodu stawia porządek, a zbawienie kraju ogłasza w posłuszeństwie rządowi nieprawemu, w poniżającem i pokornem oczekiwaniu łask. Kiedy naród czynem, ofiarami, modlitwą, żałobą ogólną, wytrwale dążenia i pragnienia swoje objawia, Wielopolski nie chce..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 24
" wymagając od niej ani poświęcenia, ani ofiar, ani pracy, ale przeciwnie potępiając wszelkie poświęcenia i wszelką pracę, partja ta w chwili pewnej jest już na drodze skupienia szlachty koło Wielopolskiego, i nie wiele brakowało, aby Wielopolski nie stał się bożyszczem nawet..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 25
" Komitet Centralny wielce zasłużył się narodowi depopularyzując Wielopolskiego i teroryzując arystokratyczną partję. Po Aleksandrze I, Wielopolski był osobistością najniebezpieczniejszą, był największą pokusą jaką opatrzności podobało się naród próbować; Polska nie..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 26
" dowy, którym lubiła się zawsze ta partja otulać, zdepopularyzował więc partję, a teroryzm rozbił ją do reszty, tak dalece, iż partja ta niechcąc wpływów swoich utracić całkowicie, pozornie nawet wyparła się Wielopolskiego. Zachowywanie się szlachty w czasie powstania było..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 27
" o interwencji, okrywa się tajemnicami dyplomatycznemi, wpływa ustawicznie na szlachtę, kieruje nią, jak kameleon, staje się nawet chwilami czerwoną, i w końcu zgniata powstanie. Lecz nie jest zadaniem pracy niniejszej rozbierać krytycznie intrygi partji tej w czasie powstania, dla tego..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 28
" II. Powyżej skreśliliśmy pobieżnie stanowisko szlachty przed i w czasie ruchu, obecnie przejrzyjmy z jakich powodów lud wiejski zachowywał się również biernie, wywód nasz pod tym względem krótszym będzie o wiele. Lud wiejski dla tego zachowywał się biernie, iż nie pojmował..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 29
" widzimy w ludzie w porozbiorowych dziejach Polski, ani jednego objawu świadczącego o przebudzeniu się, uczuć narodowych, ani jednego czynu okazującego pragnienia niepodległości, przejęcia się położeniem narodu okazującego nienawiść ku wrogom. Nie, lud nasz zachowywał się...."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 30
" zwalało mu przejrzeć żadnych korzyści w przyłączeniu się do idei narodu. Nie mógł pragnąć praw narodu, gdy nie miał praw człowieka, nie mógł pragnąć bytu niepodległego narodu, gdy nie miał niezależnego bytu osobistego. Przed rozbiorem Polski, położenie ludu wiejskiego..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 31
" upornie. Pojmujemy, iż rozwiązanie kwestji włościańskiej musiało u nas w gospodarstwie narodowem wprowadzić przewrot ogromny, iż do kwestji tej należało przystępować z wielką ostrożnością i z wielką znajomością rzeczy, lecz czyż mało było czasu?... Pomijając nawet..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 32
" jednakże nikt o oświacie nie myślał, nie myślała Szlachta, bo w jej pojęciach oświata ludu była rzeczą zbyteczną zupełnie, a rządy rozbiorcze nie rozszerzały jej z politycznych względów. Prócz wiadomości pierwszych pojęć religijnych, lud u nas ani krokiem nie postąpił..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 33
" owoce, przytem kwestje tę brano nieraz zateoretycznie, nie wszystkie pisma i książki były pisane z dostateczną znajomością ludu, wielu pisarzy pragnąc w lud jak najspieszniej przelać polityczne teorje chwili, stawało się nie zrozumiałymi. Jednakże zaprzeczyć nie można, iż..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 34
" uświęcone nadużycie, które nienawidził, bo nadużycie to tamowało wszelki rozwój indywidualnych interesów, paraliżom wało wszelką osobistą działalność, słowem stawało na przeszkodzie pierwszym warunkom życia. Manifest uwłaszczając lud, znosząc znienawidzone nadużycie,..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 35
" Z tych to powodów, manifest 22 stycznia przysparzając narodowi miljony obywateli i obrońców, spłacając dług historyczny, zadość czyniąc duchowi czasu, jest ważną i wielką epoką w dziejach narodu. Wprawdzie powstanie chwilowo nie znalazło w manifeście tem pomocy czynnej, lecz..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 36
" tem swym stanowczo rozstrzygnąć, lecz obowiązek go nie zmusza, a interes nie ciągnie. Biedny ten lud, na lat znów kilka wtłacza na siebie jarzmo, które wtedy już rozkuwały powstańcze oddziały!... snać jeszcześmy nie dobiegli kresu naszych nieszczęść. Powracając do przedmiotu,..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 37
" Z rozwojem powstania widzimy coraz większą zmianę w postępowaniu ludu, wpływ oddziałów, wpływ władz narodowych, zwrot szlachty ku ruchowi, barbarzyńskie postępowanie moskwy, oddziaływa i na lud, pojęcia jego zaczynają się rozświecać, idea obowiązków chociaż powolnie lecz..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 38
" III. Tak więc rozbierając części składowe naszego narodu, znajdujemy arystokrację, wprost przeciwną jego duchowi zamkniętą w konserwatyzmie kosmopolitycznym i walczącą w imię ultramontanizmu, w imię dawnych przywilejów, przesądów, w imię, jakiegoś porządku społecznego, z..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 39
" Nie dziw więc iż powstania nasze nie mogły przywrócić niepodległości kraju. Bo nie cały naród pragnął niepodległości!... Pragnęła niepodległości tylko warstwa narodu, która pozbyła się uprzedzeń, podeptała przesądy, która zdrowo pojęła ducha czasu i śmiało spojrzała..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 40
" tworzyły odrębną historję które zarazem stanowiły wpływ wzajemny narodów na siebie i na rozwój dziejowy ludzkości i zarazem gruntowały ich konieczną exystencję w kole ludów. Przeszłość tych ludów stanowi konieczność ich bytu, jak przeszłość ta nie da się wyciąć z..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 41
" Zasadę tę nieubłaganą, pojęły dotąd tylko rządy ciemiężące, nie pojęły jej jeszcze, nie uwierzyły w nią ciemiężone ludy. Naród uciemiężony, musi pragnąć niepodległości, bo gdyby jej zaprzestał pragnąć, to wpierw duch jego musiałby zaprzeć się przeszłości a zerwać..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 42
" niu, i chwile te są najniebezpieczniejsze dla narodu. Jednakże chwile takie omdlenia nie trwają długo, nieśmiertelny duch narodu, wnet praw swoich zaczyna się dopominać i walka rozpoczyna się na nowo.... Taka walka odbywała się i u nas, odbywała bezustannie i odbywać musi, naród od..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 43
" i namaszczenie władzy, silnie zachwiały się w pojęciach ludów, ludy przestały być bezduszną masą, którą kierować można było przesądem namaszczenia bożego, ludy pojęły iż władza i prawo jest w nich a nie po za niemi, pojęły iż Bóg nie stworzył jednego dnia poddanych a..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 44
" rozdzielnym węzłem z postępem nowych idei, zdobytych przez ludzkość, łączy z zasadami, do których należy przyszłość. Wszelkie ludy miały w dziejach swych mniej lub więcej krwawe przejścia, lecz ludy te albo prowadziły walkę socjalną, albo walkę o niepodległość, albo..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 45
" Tak też i ludy cywilizowane pojęły i pojmują kwestję naszą, ztąd owa sympatja, niezmienna i powszechna, jaką znajdujemy pośród liberalnych ludów, i zarazem zaciętą nienawiść w rządach despotycznych. Lecz powróćmy do przedmiotu, rozbiorcze rządy targając się na życie narodu,..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 46
" szereg powstań, ztąd powstanie 1830 roku pod zaborem moskiewskim, w 1846 pod zaborem austrjackini, w 1848 pod zaborem pruskim , w 1863 znów pod zaborem moskiewskim, a rzeczywiście w całej Polsce. I rzeczywiście tylko powstaniem zbrojnem, Polska odzyskać może niepodległość swoją, bo..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 47
" IV. Kiedy duch narodu, program odzyskania niepodległości wypowiada tak jasno i stanowczo, wypowiada tak niezmiennie od chwili rozbioru Polski, pytamy dla czego program ten nie stał się dotąd jeszcze własnością całego narodu, nie przejął wszystkich warstw jego. Odpowiedź na pytanie..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 48
" odstręczyć od połowicznej pracy, powinno każdemu nasunąć stanowcze dylema: "być albo nie być," ale szarpać naród, targać siły jego, niweczyć zasoby i energję, tamować rozwój jego, przerywać pracę, i na pól umarły, skrwawiony, pośród gruzów i mogił porzucać, jest..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 49
" winni błogosławić zbrodniczą Katarzynę mordującą Polskę, zapomnieć rzeź Pragi, zapomnieć rządy Nowosilcowa w Wilnie, błogosławić despotyzm Mikołaja, uwielbiać Paszkiewicza i jemu podobnych, powinni wyrwać z pamięci mordy ostatniego powstania, nie patrzyć na gruzy Siemiatycz,..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 50
" mrzonek autunomistycznych, które podsuwają na myśl wielką ideę narodowości, a ironję obecnego konstytucjonalizmu biorąc za zbyteczny rozkwit liberalnych pojęć, z obojętnością na język ojczysty, na wspomnienia przeszłości, w zgodzie z biurokratycznym despotyzmem, podnosząc byt..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 51
" czy, pod wpływem ogólnego odrętwienia, zwątpienia strasznego, gdybyśmy powiadam zgodzili się nad rogram pojednania takiego, to przyjdzie pokolenie po nas młode, pokolenie nowe, pokolenie to z pogardą odtrąci nas, duch w niej Polski dawnej odżyje, idea wolności ogarnie serca te młode,..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 52
" te nie zdobędą exystencji, dopóki w życie nie wejdą. Przyjdzie pokolenie po nas, przyjdzie równie nienawistne wrogom, równie chciwe wolności, i rozpocznie na nowo walkę! walka więc jest tylko kwestją czasu.... Zatem nie moźebnym jest program połączenia, a gdy zaparcie się narodu..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 53
" V.   Miłość ojczyzny jest jednem z najświętszych uczuć jakie Bóg wlał w serce człowieka, miłość ta jak każde wzniosłe uczucie nie da się analizować, nie da się zimnem rozbierać skalpelem, rodzi się ona w piersi w dzieciństwie, nabiera coraz więcej mocy i rządzi,..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 54
" świecić, na chwilę chcemy przepomnieć o uczuciach, i zapatrzyć się na kwestję niepodległości, ze stanowiska czysto utylitarnego. Po wyżej wspomnieliśmy po kilkakroć razy, iż naród zawojowany od chwili, w której niepodległość swoją utracił, jest w ciągłej ustawicznej walce z..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 55
" władzę swoją. Od dążenia tego odstąpić nie może, gdyż wytchnienie na drodze tej jest dla niego niemożebnem, każda chwila spoczynku, podkopuje podwaliny władzy jego, a on zabezpieczyć usiłuje tylko exystencję swoją; bezpieczeństwo osobiste znajduje tylko w zgnieceniu podbitego..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 56
" korzyści, bo gdyby interesa osobiste nie przynaglały go do spełnienia zbrodni, ani by ją miał zamiar spełnić, ani by ją spełnił. Interesa te są jak najrozmaitsze, podstawą zaś ich główną, iż krew i praca podbitego narodu idą na korzyść najezdcy; iż najezdca wyzyskuje naród..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 57
" rozwój życia narodu, musiała zwrócić na siebie baczną uwagę zaborczych rządów, tem bardziej, iż wiedziały one iż w narodzie tak głęboko religijnym jak jest Polska, którego cały rozwój dziejowy, cywilizacja, kształtowały się na religji, uczucia religijne zidentifikowały się..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 58
" prowadzi zażarcie, i ze zwycięztwem stanowczem na polu religji pragnie domordować ducha narodu. Inaczej walka ta toczy się w Austrji i Prusach. Rząd a raczej dwór rakuski ultrakatolicki, nie walczy na polu dogmatów, ani wiary, lecz za to korzystając z wpływu jakie duchowieństwo wywiera..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 59
" się czy własność jest u nas zabezpieczoną? nie, własności u nas niema, rządy najezdnicze są u nas największymi propagatorami komunizmu, dla celów politycznych deptają ją bezwstydnie, tę pierwszą podstawę społeczeństw. Jeżeli Moskwa jak na każdym kroku, tak i tu działa..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 60
" wniej stali na świeczniku oświaty, naród któremu nie brak wielkich zdolności, dziś rozpacz bierze patrzeć, gdzie nas zepchnęły najezdnicze rządy. Gdzie u nas ludzie specjalni? gdzie dzieła naukowe, na jakim stopniu ogólny stopień oświaty? o tak, rządy rozbiorcze, zabijają nas...."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 61
" zboże i t. d., dla czegoż nie miałyby być przerabiane na ziemi naszej; tak jest, mogłyby być przerabiane, lecz sprzeciwiają się temu rządy rozbiorcze, których celem jest zubożenie nas jak największe, a zarazem zbogacanie fabryk własnych. Dla tego też fabrykom w kraju naszym, rządy..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 62
" na siebie. Jeżeli wpływ rządu jest już szkodliwy, skoro ograniczeniem wolności pozbawia po części naród samodzielności, cóż dopiero u nas, gdzie rządy zaborcze przygniatają naród całą siłą organizacji cywilnej i przemocy wojskowej, działających wspólnie ku zupełnej..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 63
" powiedniego zdolnościom swoim i stać się użytecznym krajowi, zarabiając na kawałek chleba, to wtedy staje przed nim dylema: albo dla pozyskania dobrobytu, dla interesu, wyprzeć się rodziny, tradycji, narodu, — albo też zachowując te uczucia święte, zerwać z przyszłością..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 64
" nie dziw iż tak nie wielu Polaków poświęca się służbie publicznej, i staje po stronie wrogów; dowodzi to wielkiej żywotności narodu, iż odstępców na palcach policzyć można, dowodzi to wysokiego wyrobienia godności narodowej w jednostkach, które przenoszą nędzę nad upodlenie,..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 65
" rodzi się rolnikiem, ojciec niechcąc synów swych wynarodowić, nie umieszcza ich w służbie rządowej, a nie wiedząc co z nimi począć, gdyż tak u nas mało zawodów odpowiednich wykształceniu i wychowaniu, pomieszcza ich na tej biednej ziemi. Sądził by kto, iż na tem gospodarstwo..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 66
" się narodu; podatek nakładany arbitralnie na naród, jest najwyższą niesprawiedliwością— jest rabunkiem. U nas pomimo nawet próbek konstytucyjnych pod zaborem pruskim i austrjackim, podatek dotąd nie opiera się na dobrej woli narodu, a zatem nie jest sprawiedliwym; powtóre, podatek u..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 67
" VI.   Lecz nie dość pragnąć niepodległości, niedość nosić się w sercu z nienawiścią do wroga, i z platoniczną miłością ku wolności; uczucia te są zacne, szczytne, lecz jeżeli nie są poparte czynem, małą mają doniosłość. Niedość jednostkom pragnąć tej..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 68
" traciła cokolwiek z swej świętości i ważności; pod nożem klęsk opadały wszystkim ręce, tak jakby wytrwałość nie była pierwszym warunkiem zwycięztwa. Następne dopiero pokolenie zaniedbaną niwę karczować musiało, musiało wyrabiać środki, z gorączkową niecierpliwością a..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 69
" złożyć różańca codziennego, pragniemy zawsze wielkiej epopei czynów. Dla tego też po każdym ruchu u nas tem silniejsza następowała reakcja; tracimy i marnujemy na bezowocnych żalach chwile najdroższe, zakładamy ręce w fatalnem zwątpieniu i w bezdusznej rozpaczy rozpraszamy siły..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 70
" gające o całem przedsięwzięciu, chwile w których na nieprzygotowanego wroga cios może spaść tera silniejszy iż nieprzygotowany, stały się dla nas samych najpierwszy porażką, gdyż odjęły serce i nadzieje, w własne siły wielkiej części kraju. Gdyby powstanie w pierwszych swych..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 71
" tam ojczyzna," zatraciwszy uczucie godności, zasługuje od nas na pogardę, i nie myślimy nawet wzywać jej do pracy, gdyż zajęta obroną swych interesów, gotowa nawet po trupio narodu sięgnąć po zwycięztwo. Szlachta nie chciała powstania, najprzód z dawnych uprzedzeń i w skutek..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 72
" samym, tysiące wynajdzie dotąd nieznanych zasobów, ciepło życia krążyć zacznie, a naród po klęskach tych wyjdzie dopiero silny i zdrowy. Przypomnijmy tylko ile ofiar spotrzebowała rewolucja francuzka, broniąc się przeciw koalicji całego świata; przypomnijmy te tysiączne armje..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 73
" władzy wrogów w kraju? Stronnictwo konserwatywne narodowe w krajach niepodległych, oparłszy się na istniejącym stanie rzeczy, może hamowaniem gwałtownych prądów wielkie krajowi oddać usługi!... Lecz czyż u nas partja konserwatywna bez zaparcia się jedynej podstawy swej, to jest bez..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 74
" muje duch narodu, i dla tego bezustannie je odnawia mimo przeszkód i oporu, mimo tak silnej opozycji w warstwach narodu. Szlachta przytem na konserwatyzmie swoim wychodziła zawsze jak najgorzej, najprzód konserwatyzm ten modyfikowany uczuciem patrjotyzmu, nie mógł być nigdy do tyla silnym,..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 75
" stronnictwem czynu, stawiającem za program powstanie, wybrała drogę, pośrednią, to jest wywiesiła chorągiew pracy organicznej, której znaczenie i doniosłość mało kto w kraju pojmował. Zadaniem pracy organicznej miało być rozszerzenie oświaty i podnoszenie materjalne kraju, celem..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 76
" pozbyć się dążności politycznych, albo je utaić, gdyż czujne, niedowierzające oczy rządów zaborczych, śledząc bacznie każdy objaw życia w kraju, skoro tylko dojrzą objawy polityczne, tendencję narodową, to sprzeciwią się pracy takiej, postawią jej nieprzełamane zapory, praca..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 77
" Przypuśćmy nawet tę okoliczność, iż rządy rozbiorcze pozwalają nam w całej pełni rozwinąć działanie w kierunku pracy organicznej, przypuśćmy nawet, iż stanęliśmy na bardzo wysokim punkcie rozwoju materjalnego, czyż przez to bylibyśmy już niepodlegli? nie; czy bylibyśmy..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 78
" iż przyszły nieuchronny ruch nasz byłby równie nieszczęśliwym, równie połowicznym, jak były wszystkie ruchy dotychczasowe. Przytem jeżeli podnoszenie dobrobytu ma na celu tylko interes osobisty, to interes nie wybiera w środkach dla otrzymania największych korzyści, odtrąca uczucia..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 79
" przeciwko sobie, odsłoniła brak zmysłu politycznego, i dla tego naród rad jej nie słuchał. Szlachta mówiąc o pracy organicznej, rozwijając dopiero tę chorągiew, przy której obowiązkiem jej było stać zawsze, odsłaniała tylko narodowi długoletnią bezduszność i bezczynność..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 80
" VII.   Zakończając część pierwszą pracy naszej, część zajmującą się głównie przeglądem stosunków wewnętrznych, streszczamy się w kilku słowach. Powstania nasze nie były dotąd zwycięzkie dla tego, iż nie cały naród pragnął niepodległości, i że w żadnem z..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 81
" dności; rozbici na, jednostki, szarpaliśmy się pojedynczo z silnie zorganizowanymi wrogami, i upadaliśmy w tej walce, bo spójni organizacyjnej w nas nie było! Dzisiaj wytrzeźwiliśmy się wprawdzie już z wiela z tych uprzedzeń; prace konspiracyjne przedpowstańcze, organizacja rządu..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 82
" zupełnie ujmować wielkich zasług wieszczom naszym, lecz jesteśmy tego zdania, iż z pracy narodowej zrobili zanadto wielkie bohaterstwo poetyczne, pragnienie niepodległości niepotrzebnie otoczyli wieńcem laurowym, zrobili z idei tej jakąś abstrakcję poetyczną, gdy tak nie jest, gdy..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 83
" środki zażegnywać ją jeszcze mogły długo. Może my damy znów hasło do czynu, może wypadki nas wyprzedzą, dla tego trzeba nam jak najprędzej wziąć się do pracy w kraju!... stanąć przy idei niepodległości w wielki zorganizowany obóz. Do pracy tej należy nam wziąć się z..."

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 84
" SPIS ROZDZIAŁÓW.[w oryginale] Str.   Wstęp ... 3 Rozdziały I ... 6 II ... 28 III ... 38 IV ... 47 V ... 63 VI ... 67 VII ... 80 "

Być albo nie być. Cz. 1 - strona 85
" Cena egzemplarza Frank 1 1/2. "