Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 1
" mował wdzięcznie, ale większą część godzin spędzał na łodzi, u brzegu morza, milczący. Była to dusza prosta, jeden z tych ludzi jakich Virgili opiewa w swoich sielankach, nieznający miasta, zbytku ani zepsucia, które się z nich lęgło , ale dziki jak naddunajski wieśniak......"

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 2
" Na opowiadanie o tem okrucieństwie serce się w nim wzdrygnęło. — Winienem — rzekł rybak — po co mi było złota pożądać, z którem sam niewiem cobym uczynił? Ulecz mnie — dodał — a potem żądaj co chcesz, oddam ci wszystko co mam... Mam kilka sestercyj jeszcze... te twojej..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 3
" był z osłem razem kamień młyński obracać w miasteczku za kilka denarów; żyd więc, nie bojąc się podsłuchania, mógł rozmówić z Ulpem, wpadłszy na myśl czyliby z jego pomocą swoich współwyznawców nie wyzwolił z Caprejskiego więzienia. Hypathos wprzód jeszcze osnuł w ten..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 4
" ży i nieraz sieci przetrzęśli czy nie przywożę gościa lub nie zabieram człowieka. Starzec zamyślił się i zwrócił rozmowę na obojętniejsze pytania o życiu i rodzinie rybaka. — Jestem Caprejczyk — rzekł mu Ulp — od kilku pokoleń żyjemy w tej grocie nad morzem samem, tak,..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 5
" pozbawią?... Zebraćbym nie potrafił... przyszłoby umrzeć z głodu ! Westchnął rybak, ale nieco pocieszony odszedł czując, że mu balsam ujął już w twarzy boleści. Helios siedział znów zamyślony na łożu, modląc się do Boga i pytając siebie w duszy: — Dozwolisz-że, Panie,..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 6
" Na małym rynku, pod portykami, Cajus i Macron, w orszaku zalotnic greckich, z nierządnicami Neapolu i Pompei, szli przeprowadzeni pochodniami, szalejąc, śpiewając, do drzwi spokojnych dobijając się domów. Krzyki: — Evoe! — i dzikie pieśni rozlegały się po mieście, a na dachach..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 7
" XIX. Gdy w Caprei, wciąż na świat zagniewany siedzi samotnie Tyberyusz, objawiając Senatowi blizkie swe przybycie a lękając się ruszyć z tej twierdzy obwarowanej morzem, w Rzymie z trudnością Senatowi myśli jego i wolę odgadnąć przychodzi; — strach milczący ogarnia wszystkich...."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 8
" myśląc, przyjął na wniosek Caminiusa Galla, quindecemvira, w skutek zgodzenia się Quintiliana, Trybuna ludu. Tak mało bowiem wówczas zastanawiano się nad religijnemi rzeczami 1), że nowa księga Sybilli obojętnie w poczet uświęconych wciągnioną została bez rozpatrzenia. Tyberyusz..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 9
" ksze jeszcze było obejście się z Sex. Mariusem którego córka miała nieszczęście wpaść w oko ohydnemu starcowi i oparła się jego chuci: oskarżono ją o występek niegodny i z ojcem wraz umrzeć musiała. Wszystkie swe stare nienawiści tak mścił teraz Tyberyusz z kolei, z izby..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 10
" wybranym przez pana ludziom niewielkiego urodzenia i znaczenia, dla tego może, aby mniej byli straszni. Vinicyus, mówca i retor, człowiek-łagodny, pochodził z prowincyi, ojciec jego i dziad byli to ludzie konsularni , rodzina rycerska. Cassius ze starej plebejuszowskiej familii, łagodnego..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 11
" się za widokami krwawemi dniem i nocą i nielitościwe szyderstwo. Zresztą Tyberyusz nie dostrzegał w nim najmniejszej chęci pochwycenia władzy, a najpodlejsze uniżenie i naśladowanie obyczajów jego, posłuszeństwo ślepe, bojaźliwe milczenie wzbudzały w nim szyderstwo i wzgardę...."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 12
" ry Cajusa sobie zapewniwszy, marząc o przyszłej władzy i wpływie, niecierpliwie ich skosztować pragnął, a za narzędzie występku chciał użyć żyda. Obawiał się wszakże pierwszy myśl swoją mu objawić. Helios, widząc niebezpieczeństwo, wypraszał się z powrotem do Rzymu, ale na..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 13
" bak przywiązał się sercem poczciwem do swojego zbawcy i do litościwego Hypathosa. Poganin, ale nie zepsuty, bo odsunięty od społeczeństwa zgniłego, od rozpusty i strachu, Ulp jeden miał tu serce ludzkie i uczucie, które przezwyciężało bojaźń; życie dlań nie było wielkim darem,..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 14
" wczasu napiętnowane jest na śmierć bogom, nosi smutek victimy na czole i płakać tylko umie.... Któż wie? możeby to była przyjemna bóstwu błagalna ofiara? krew ma siłę potężną!... Często wśród zabaw w gaju Wenery, Cezar rozkazywał szaleć Hypathosowi, szukając w oczach jego..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 15
" Jakby na przekor, Hypathos codzień smutniał i mienił się w boleściach na próżno skrywanych; wspomnienia ojczyzny nieznanej , obudzone przez Heliosa, jego nauki, walka, jaką w nim wywoływały głoszone przezeń prawdy, wszystko to pogrążało Hypathosa w coraz widoczniejszych zadumach...."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 16
" Germanika, brat Caliguli, pożerając wełnę, którą wypchane było posłanie, w okropnych głodu boleściach. Oczerniono go po śmierci, a dziennik jego ostatnich godzin i zgonu męczeńskiego czytano w senacie, wraz z przekleństwy, któremi ścigał Tyberyusza, prześladowcę swej rodziny...."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 17
" nowym Cezar spoglądał nań, szpiegując wzdrygnienia, płomyka na twarzy, słowa, ruchu i podziwiał bohatera swego, znajdując w nim tylko uśmiech wczorajszy i chłód nieporuszony. Była-li to komedya tylko, odgrywana tak umiejętnie, czy uczucie już gasło w tej piersi? Nie — ale z..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 18
" była, by dać miarę czynów twarzą, na której coraz głębsze malowało się pogrążenie i smutek. Nerwa od dnia do dnia coraz uparciej milczący, w ostatku jakby mowę stracił, twarz jego jakiś wyraz dziwny i złowrogi przybrała. Stary już po prostu , jak inni, życiem bez celu i..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 19
" — Mów! czego pragniesz, domagając się w tak niezręczny sposób ? — Niczego! prócz śmierci.... — Jak to? na prawdę? — Życie mi obmierzło ! więc umrę ! Nie była to myśl tak dziwna, jak się nam dziś, do obowiązku walki wdrożonym, wydaje; śmiercią taką dobrowolną..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 20
" zesłabły, odmówił wszelkiego jadła i zamorzył się głodem. Śmierć jego, której jedno żalu i skargi nie towarzyszyło słowo, dotknęła Tyberyusza nawet, przeraziła wszystkich, ujrzeli w niej znamię rozpaczy. Cajus tylko jeden ruszył ramionami obojętny i nie zdziwił się nawet...."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 21
" XX. Zamknięty w izdebce swojej, Cezar na tabliczkach leżących w koło pisał i zmazywał... radząc się niekiedy zwitków, greckiemi zapisanych wierszami... Układał napis nagrobny dla istoty żyjącej jeszcze , ale już na śmierć skazanej. Codzien inny choć zawsze jeden, filozofując..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 22
" nic wyczytać nie mogło — co ci się zda? Wszak bóstwa lubią ofiary krwawe ? wszak bogów zagniewanych niemi tylko przebłagać można? Gdy człowiek co ma najdroższego im poświęci, możeż to nic być im miłem ? — Ofiar krwi zawsze wymagali bogowie — rzeki Thrasyllus — wszystkie..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 23
" czuję to, we śnie mi się o to dopomina... Jestem pewien, że spełniwszy ofiarę, siły stracone odzyszczę. I przypomniawszy sobie półwiersz, którego szukał, jął Tyberyusz szybko pisać na woskowanej tabliczce; potem rzuciwszy ją, zwrócił się znowu do stojącego obok Thrasylla. —..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 24
" skiemu bóstwu Słońca mógł ołtarz i świątynię postawić, i tajemnice straszliwe obchodzić — znalazł tę grotę odosobnioną i w niej zamknął Mithry sacellum.... Obleczono jej ściany szachowaną suknią cegieł, którą zwano dziełem siatkowanem (opus reticulatum; reticulata..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 25
" kierami i mieczami, cześć bóstwu tajemniczemu oddawać. Hypathos naówczas dowodził homotimom i wiódł ich z sobą do ołtarza, przed kamienne bóstwo, któremu zmuszony był, mimo wstrętu, składać z imiemi ofiarę. Czasem kazał się nieść Cezar wyzwoleńcom na tronie złocistym,..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 26
" sam stawał jako Pontifex Maximus lub ofiarnik, i z nożem w ręku przelewał krew, by gniew nieba przebłagać. Dwór pana musiał zarówno potakiwać niedowiarstwu i czynny mieć udział w obrzędach. Właśnie dnia tego, gdy Thrasyllus wezwany został do pana, aby mu wybrał dzień ofiarny i..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 27
" pomódz; zatapiał się w czytaniu Biblii i rozmowami z Judą i Rubenem pocieszał. Ale odosobienie od swoich , przedłużona samotność, brak wieści z kraju, o którym w Rzymie , z całego świata mającym nieustannych posłów , zawsze coś wiedzieć było można, nękał go i przygniatał...."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 28
" dzie Tyberyuszowych niewolników, z ludźmi zbrojnymi , którzy nad brzegami czuwali. Wyspa była strzeżona, a rybacka łódź Ulpa, prócz tego, z trudnością mogła przewieźć razem trzech ludzi. Stary Helios ani mógł ani chciał uciekać, Hypathos lękał się zniknieniem swojem..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 29
" gami świętemi, które im stary czytał i wykładał a Hypathos wracał z nich zimny lub wzruszony tylko pięknością poezyi Wschodu, nie prawdy Bożej. Nie przypuszczając żadnego stosunku między starym lekarzem a ulubionem Tyberyusza chłopięciem, Thrasyllus, który ze słów Cezara..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 30
" — Jakto? miałby go... ubić? na ołtarzu zamordować ? — Tak sądzę — rzekł zimno Thrasyllus — Tak się domyślam, zresztą nic nie wiem jeszcze. Ale chłopię mieć będzie z białego marmuru grobowiec... Żyd, mimo obawy, z oburzeniem i zgrozą cofnął się składając ręce ......"

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 31
" Z tą myślą pospieszył do jaskini, w której zastał Ulpa tylko samego, spokojnie naprawiającego sieci. — Są oni tutaj? — zapytał go. — Są głębiej... czekają na ciebie. — I Hypathos ? — Ten nie mógł przyjść jeszcze... — Ulpie — rzekł żyd wstrzymując się chwilę..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 32
" rach owoców, kilka lamp glinianych, w głębi nieforemnych bóstw kilka. Obawa prześladowania i zazdrosnych oczów ludzi, po za tą jaskinią utworzyła drugie schronienie, tajemniejsze , do którego rybak tylko przypuszczał swoich przyjaciół. Było to wyżłobienie w skale, nieco..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 33
" nia na drugi, czepiające się szczelin porosty, długiemi sploty opadające z góry, i krzewy, gałęźmi rozpostartemi zdające się szukać gdzieby się oparły. Dzikie wyłomy i najeżone szczerby sklepienia piękniejszemi jeszcze były dla oka przy ogładzonych niżej prostopadłych..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 34
" Ale największą zwracał uwagę ołtarz bóstw domowych, geniuszów miejsca tego, ustawiony w głębi i widocznie bieglejszego robotnika wykonany ręką. Sięgał on dawnych czasów, a Ulp miał to od ojca, że chroniący się na wyspie Grek jakiś wyciosał go dla dziada , płacąc za..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 35
" całej w półcieniach i mroku , dodawała jej wdzięku jeszcze. Błyski słoneczne czepiały się gałęzi bluszczów i skrajów skał ostrych , drżały w wodzie maleńkiej sadzawki, przez którą ciekawa rybka przedzierała się srebrnym migocąc grzbietem, lub pasem złocistego pyłu..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 36
" chwila jedno skinienie Cezara. Z pierwszej nocy ciemnej musicie korzystać. Juda pobladł załamując ręce , młoda niewiasta krzyknęła przeraźliwie i rzuciła się na posłanie twarzą, nadzwyczajny przestrach okazując o Rubena. — Potrzeba go zatrzymać gdy przyjdzie! — zawołała z..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 37
" Zgromiona umilkła biedna Rachela, ale niepokój jej wydawała pierś podnosząca się westchnieniami i łzy milczące, które się lały po twarzy jak marmur bladej i pięknej. Drobnemi rączęty ocierała je powoli, z trwogą poglądając na starca i czekając rychło-li pokaże się Hypathos,..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 38
" drogi nawet sznurami lamp rysowały się po dolinach i wyniosłościach. Hypathos nie przybywał. Noc nadeszła czarna i próżno go oczekiwano. Już myślano, że go Cezar wstrzymać lub zamknąć rozkazał, i Helios chodził z załamanemi rękami, zbierając się powrócić do willi, aby..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 39
" co w niej uczęstniczyć mają..... Nawet Macron pozostał przy Naewii. .. czemu nie rad Cajus podobno. I uśmiechnął się chłopak zwracając ku Judzie, a Rachel poruszona weselem ofiary, co nie widziała zbliżającej się śmierci, schwyciła go za rękę mimowolnie i wlepiła weń oczy..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 40
" chel nie mogą tu dłużej pozostać; ty zginiesz wśród pogan, do których serce przyrasta... wielki jest czas uciekać. — Ale sprzyjaż pora ucieczce ? — spytał Hypathos nieśmiało. — Nic nie stoi na zawadzie; jutro o godzinie nocnej, czółno gotowem będzie, musicie wypłynąć......"

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 41
" — Moje modlitwy doprowadzą was do brzegu!! — szepnął Helios.... I Hypathos śpiesznie biegnąc, znikł w ciemnościach na skałach, a oczy Racheli długo goniły jego śladami. Ulp spał już na swych sieciach w pierwszej grocie, gdy Helios rozstał się z Judą po długiej naradzie, i do..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 42
" XXI. Nazajutrz wielkie czyniono przygotowania do ofiary Bogu-Słońcu; Priscus wybierał najurodziwszych młodzieńców, wynoszono znaki i posągi: gotowano tron ze lwami i strój parsyjski dla Cezara arcykapłana-ofiarnika. Tylko ofiara dotąd wyznaczoną nie była. Spytany przez Macrona o..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 43
" Wielu już przeczuwało, że ta czułość kryć cóś w sobie złowrogiego musiała, ale nikt jeszcze nie odgadł tajemnej myśli Cezara. Chcąc uciec do jaskini Ulpa, napróżno Hypathos udawał chorobę i skarżył się na znużenie. Tyberyusz, pod pozorem czułości krokiem mu od siebie..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 44
" Tymczasem w grocie wszystko było na pogotowiu, czółen wysłany mchami, kołysał się u wnijścia pod wydrążeniem skały, noc przyszła jak naumyślnie skwarna i duszna lecz ciemna, a choć na burzę zanosiło ku ranu, morze jakby ołowiane, spokojne, ciężkie, całą ogromną..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 45
" chwilę, podnosząc głowę ku górze, Juda załamywał ręce, Helios pogan przeklinał niewiernych, co dziecięciu lwią ojców odwagę wyjęli z serca. Rubena nie było i nie było. Wiatr tylko kiedy niekiedy w skałach zagadał i znowu cisza długa zalegała wyspę, a wśród niej tylko..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 46
" Z przestrachem oczekiwali tylko, rychło-li odgłos spadającego ciała, krzyk i rozpryśnione wody, oznajmią im o śmierci zuchwałego rybaka — ale cicho było wokoło i nic nie przerywało milczenia, długiego jak wieki. Już prawie świtać zaczynało od wschodu i na jaśniejszem nieco..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 47
" spuścili oczy ku ziemi. Dzień świtał, morze się ruszało i odpływać nie było już można. Rachel, zgromiona przez starca za krzyk, który wydała, poszła w najciemniejszym kątku jaskini ukryć bezsilne łzy swoje... Juda osłupiał, Helios modlił się przejęty ... Ulp poglądał na..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 48
" w milczeniu do drugiej groty, a rybak ukazał im w skale zaledwie dojrzaną szczelinę; tu Helios przyłożył oko do otworu, który się z tyłu za posągiem Mithry znajdował i ujrzał jaskinię całą w tej chwili pierwszym brzaskiem dnia oświeconą. Niewolnicy właśnie zlewali posadzkę..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 49
" wizerunki bogów okryte sukniami bogatemi, a flety, piszczałki i bębny wrzaskliwą pieśnią jakąś napełniały powietrze.... Wszystek tłum ten stanął przed wnijściem do groty i zamilkł, gdy starzec, sparty na ramieniu Hypathosa, spuścił się z tronu na ziemię i począł zbliżać do..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 50
" Siadłszy na ziemi Helios, okrył twarz i głowę szatą zwalaną, tając łzy które wylewał; Rachel tuląc się do Judy płakała na pół omdlona, brat zgrzytał z zemsty i gniewu.... Wszyscy troje stali tak u tej szczeliny, u ściany, co ich dzieliła od świątyni krwią niewinną oblanej...."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 51
" Racheli nie można było oderwać od szczeliny, przez którą, póki tylko ciało białe Hypathosa widziała, patrzała skostniała i milcząca, chciwemi, oschłemi rozpaczą oczyma! Nieprzytomni prawie, wygnańcy dotrwali tak do nocy, nie wiedząc co się dzieje z niemi. Ulp płakał także,..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 52
" Nazajutrz rano ciało Hypathosa leżało jeszcze w grocie przed ołtarzem Mithry, z piersią rozbitą, a stos dlań przygotowywano na blizkiej górze. Rachel jeszcze nie wstając z miejsca płakała, a płacz jej był tym jękiem ludów wschodnich, przeciągłym, śpiewnym, z którego przed..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 53
" piły mu powieki długiemi rzęsy ciemnemi, spoczywające na policzkach alabastrowej białości. Obnażona pierś skalaną była bryzgami krwi skrzepłej i czarnej, na skroni, zbroczony nią także, wiądł wczoraj zielony wieniec werbeny; białe ręce, wysiłkiem walki żywota ściśnięte,..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 54
" która cię przeklina i na głowę twoją wzywa zemsty i piorunów ! ! Tyberyusz, który się lękał gromu nad wszystko, przelękły, pobladł, ale wspomnienie tej, której rysy przypominała mu Rachel, gniew wybuchający hamowało. — Weźże i to drugie życie — mówiła Rachel — zabij i..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 55
" Ale w chwili, gdy zdyszany przybiegł do groty, aby się rzucić do nóg Tyberyusza, już dwa trupy wynoszono na stos z jaskini; Rachel uduszona w rękach oprawców skonała. Dwa ciała białe położono na łożu ognistem; głuche milczenie panowało dokoła. Tyberyusz brwią nawisłą okrył..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 56
" "Ten umiera duży i zdrowy, bogaty i szczęśliwy. (Roz. XXI. w. 23.) "Bóg zmiękczył serce moje, a Wszechmogący zatrwożył mną. (Roz. XXIII. w. 16.) "Izali wiesz porządek nieba! i postawisz sposób jego na ziemi?" (Roz. XXXVIII w. 31.) "

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 57
" XXII. Trzeba było z tych miejsc, przykre obudzających wspomnienie, osamotnionemu Judzie uchodzić; ból jego cichy, głęboki, ale wzrastający coraz, łzy wyciskał z oczów starego Heliosa. Chciał on z nim razem powracać do Rzymu, ale go Macron nie puszczał jeszcze; to szydząc zeń, to..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 58
" mógł, u Partów dzikich, w lasach Germanii, nad wody Nilowemi, na krańcach znanego świata!... — Dla czegóż nie uleczysz Tyberyusza? — zapytywał go Macron szydersko — naówczas byłbyś wolnym! — Mogęż ja, czego nie potrafił Bóg? — odpowiadał żyd — któż uleczy tego,..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 59
" kazała się w upadku Aemiliusa Scaura, pochodzącego ze starej Emiłów rodziny. Nienawidzący go po cichu, oddawna, zausznik zaskarżył o alluzyą w wierszach tragedyi Agamemnon, zastosowanych do Tyberyusza, i jak za zbrodnię poczytano historykowi , który ważył się Brutusa i Cassyusza..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 60
" chował zapewne, że ten co tyle powiedział, nic już w sobie ukrywać nie mógł. Sprawa Partów odciągnęła nieco uwagę i wzrok od wewnętrznych dziejów i Rzymu. Z niej widać tylko, że nierycerska Tyberyusza ręka przestała ciężyć na oddalonych ludach i państwo rozprzęgało się..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 61
" Trionie, Martianus sam sobie skrócić musiał życie, skazany Tatius, Trebellianus i Paconianus, zginęli z ręki własnej i kata; Lucius Aruscius, Vibulenus Agrippa biorą truciznę wśród Senatu; Cajus Galba, dwóch Blesusów padają ofiarą, a z nimi niezliczona moc innych, mniej znanych,..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 62
" Helios z innymi znajdował się w orszaku pana; razem z Chariclesem i Thrasyllem wysiadł na ląd w Puteolach; usilną prośbą ledwie wymógł na Macronie pozwolenie udania się na czas krótki do Rzymu , dla zobaczenia rodziny, ale z rozkazem jak najprędszego powrotu. Macron chciał go mieć..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 63
" dźwigał jako brzemię tylko konieczne, nie mogąc z ramion go zrzucić. Chciał zdala patrzeć na Capreę modlić się i pracować. Kraj to był naówczas zanadto dla osierociałego człowieka wesół i pusty, wśród rzymskiego zewsząd świata noszący jeszcze imię wielkiej Grecyi i..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 64
" rzutności gmin spodlony. I Neapolis też zamieszkanym był w większej części przez Greków, posługaczy życia rozwiązłego, przez histrionów, mimów, tancerzy, skoczków, którzy naówczas tak wielkiej używali wziętości, przez piękne a płoche niewiasty, przez kupców fraszek i cacek..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 65
" Cenzora i Edilów. W obyczajach panowała najzupełniejsza swoboda; chóry niewiast w strojach bacchantek przebiegały nieraz ulice Neapolis, młodzież patrycyatu gnała za niemi, poprzebierana za mimów i woźnice, starzy senatorowie, w zielonych wieńcach bluszczowych, z czaszami w ręku,..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 66
" marańczowych i cytrynowych, wśród krzaków róż i lilij, zasiedli biesiadnicy do uczty, a niewolnicy dobrani poczęli grać na fletach i nucić pieśni — zdała patrząc, rzekłbyś Elizejskie pola, takiem weselem tchnęło wszystko, tak jednym uśmiechem jaśniał cały ten swiatek..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 67
" Z uczuciem głębokiego smutku w duszy Juda szedł w ten kraj zaczarowany, którego wesele urągało się jego znękaniu — ale droga wiodła mimo tych willi i ogrodów; a gościniec pełen był wozów wytwornych, niosących od morza ku miastu i z miasta ku willom pańskim piękne greckie..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 68
" cych się purpurą i fioletem, strojnych na pokaz i podziwienie tłumu. Tam niesiony w krześle posuwał się starzec zwiędły, udający jeszcze młodego zalotnika, z malowaną twarzą i łysiną okrytą wieńcami, zwracając oczy zapiekłe ku pięknej Greczynce, leżącej na wozie białemi..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 69
" rym jak zwyciężca się rozpierał, ciągnął się długi orszak gawiedzi, przyjaciół, czcicieli, próżniaków i ciekawych... Przywdział też na ten pochód tryumfalny suknię pstrą, całą w meandry i palmy szytą, i wieńca sobie nie żałował, a młody chłopak, którego obejmował za..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 70
" nogę postradał, podyktowano słowa; służę i pełnię co mi zlecono. — Jakto? — zapytał Juda — któż ty jesteś człowiecze ? — Szczęściem nikogo nie widać, mam czas ci odpowiedzieć — odparł żebrak po cichu. — Jeden z tutejszych mieszczan, bogaty Formion, znalazł mnie..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 71
" Szedł dalej zadumany, a choć suknie miał niepozorne, gdy się zbliżył do miasta, jęli go jedni chwytać ukazując gospody i stręcząc spoczynek wygodny, drudzy rozpytywać czyliby służby nie życzył i nająć się nie chciał widząc ramiona barczyste i szaty odarte. Wyrwał się im..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 72
" szły zwyczaje greckie, pogańska ogłada owego wieku i obojętność i trocha niewiary. Hebrejczyk dawno był przestał ścisłego zachowywania zakonu choć się go jeszcze nie zaparł nie nosił nic coby go od Greków i Rzymian różniło, starał się, nawet za jednego z tutejszych uchodzić...."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 73
" Wiele też z tych rzeczy cennych kupiec pobrał na targu w dobrą chwilę, gdy nabywców brakło, lub w długach za bezcen otrzymał Hananias nie był złym człowiekiem, ale nie miał serca; rachuba surowa, sprawiedliwość ścisła i bezlitosna zastępowały dlań uczucie, którego nie znał...."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 74
" ostiarius, i dostrzegłszy odartego człowieka z kartą w ręku, ledwie nań chciał rzucić okiem. — Hananias syn Daniela tu mieszka?— zapytał pozdrawiając go Juda. — Tu, ale go w domu nie ma, wyszedł na Augustale... Alboż nie wiecie, że to jego spraw godzina ? ma dosyć ich z..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 75
" jął badać i rozpytywać, nim mu tu zostać dozwolił. Potrzeba było przejść przez rózgi wejrzeń, pytań i domysłów niewolników, aby u drzwi pozostać. Nie długo jednak czekał tu przybyły, gdyż w chwilę potem hałas dał się słyszeć u drzwi głównych i Hananias wszedł w..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 76
" wszystkoście mi już zabrali, a nikt nic oddać nie chce ; codzień trudniej o złoto, i wierzcie mi, że chciałbym wam usłużyć a nie mogę ... darujcie.... Ale czemużbyście nie pozbyli się niepotrzebnej wam Insuli na Awentynie ? Wszak nie mieszkacie tam nigdy? Dałbym wam kupca na te..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 77
" — Ziemi mojej nie weźmiesz — odezwał się po chwili ostatni — stoi na granicy posąg Cezara, który mnie obroni; pozbawionyby był czci, gdybyś ty objął tę posiadłość, bo w bóstwa cezarów wierzyć nie chcecie. Hananias pobladł, ale nic nie odpowiedział z razu. Od wszystkiego..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 78
" — Czego żądasz? Juda w kilku słowach prostych opowiedział mu całą nędzę swoją. Bogacz słuchał powieści zimno; w owe czasy nic już nie dziwiło, prócz szczęścia i długich lat spokoju. Śmierć Starca Pisona umierającego w łóżku była dziwowiskiem, o którem rozpowiadał..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 79
" — Daj mi pracę! rzekł Juda, więcej nie żądam. — Sądzę żeś uczciwy i wierny — odparł po chwili Hananias, wpatrując się w niego bacznie... . Mogę cię użyć wreszcie. Wczoraj dopiero po jednym z Sejanów, który w czas sobie życie odebrał, objąłem domostwo w długu i kilku..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 80
" Juda, prowadzony przez milczącego niewolnika, ubocznemi drożynami po za miastem, dostał się wreszcie do miejsca, którego dozorcą tak niespodzianie został mianowany.— Był to plac dosyć znaczny i budowa obszerna, ale od lat wielu pobytu pana w Rzymie opuszczona; niegdyś wspaniała..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 81
" Na odgłos kroków i schrzypłe wołanie staruszka klucznika, porwali się niewolnicy, zabrzęczały łańcuchy, czterech ludzi powstało jęcząc z ziemi. Ciała tych nieszczęśliwych wynędzniałe i wychudłe, oczy zaczerwienione i wpadłe, ręce spracowane, namulane od kajdan nogi,..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 82
" go szerokiemi ramiony, któremi go chwalił. A w ergastulu to zamiera, przywykłe do powietrza i swobody. ... Ten drugi — mówił wskazując człowieka, którego jedna ręka po pięść była ucięta — pochodzi z lasów Germanii; na placu boju musiano mu pięść urzezać tak się bronił..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 83
" szy, a wystawiwszy na catastę (rusztowanie, z którego pokazywano niewolników kupującym), może sobie z nim da rady. W Judzie największą może litość wzbudził ten zamyślony i obojętny niewolnik, którego nawet bicz Tyrona, sine pręgi zostawujący na plecach, do wstania nie zmusił...."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 84
" zdziczałych owoców lub ryby, co się kupiło w porcie za sprzedane, owoce.... Woda nam zagniła i śmierdzi... doprawdy, jam nic nie winien.... Wszyscy niewolnicy, prócz Swewa, popatrzali na Judę, któremu pilno było wyrwać się z tego okropnego więzienia. Cały zadumany wyszedł na..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 85
" XXIII. Cezar, wydobywszy się w końcu z Caprei, błądził po Campanii do koła Rzymu, po kilkakroć, jakeśmy rzekli, zbliżał się już o kilka tysięcy kroków do Pomerium, ale orszakowi swojemu rozkazał się zawrócić i z kolei w Tusculum, w Tibur, w sąsiednich willach podmiejskich..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 86
" Ani ognia, ani zgliszczów, ani nowego miasta nie oglądał jednak Tyberyusz błąkając się jak wygnaniec. Zdaje się, że Cajusa podejrzywając o szalbierstwo poznawszy lepiej, czy znudzony nim, myślał o wyborze innego po sobie następcy i szukał kogoś po myśli. Jakkolwiek tajemne były..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 87
" dnięty, począł drżeć o siebie, gdy w drodze Cezar ze słodkim zagadnął go uśmiechem: — Neviolu kochany,— obracasz się tyłem do zachodu, a nazbyt ku wschodowi poglądasz — wieszli jednak pewnie zkąd się pokaże słońce ? Drugi raz gdy w rozmowie z Caligulą wspomnieli coś o..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 88
" jego i zwątlenia nie odkryto; im bardziej czuł się chorym, tem mocniej pragnął siłę okazać i zdrowie. Nie tylko więc nie wstrzymywał się od jadła, napoju i rozpusty, jak mu Helios doradzał, ale coraz dłużej przesiadywał za stołem i pił z towarzyszami często do upadłego...."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 89
" także z donosów, oskarżając ją o rozpustę i bezbożność względem Cezara (impictas in principem) 1). W liście pisanym do Senatu zuchwały pretoryanin, aby skrócić procedurę i nie dopuścić uniewinnienia wyraził: że sam wybadał winnych i niewolników brał na tortury. Od..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 90
" żebym dziś wykupił się zwłoką od umierającego starca, jakże uniknę młodego tyrana , który nastąpi po nim ? Gdy mimo długiego doświadczenia i życia kolei, upojenie władzą zepsuło Tyberyusza, czegóż się można po Cajusie spodziewać, ledwie wyszłym z dzieciństwa,..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 91
" gniło, rozpadało się i niszczało co chwila. Naprożno wyprawiał żarty i przy biesiadach do wesołości zachęcał, nikogo to kłamstwo, tyle go kosztujące, nie oszukało. Z Tusculum kazał się wieźć znowu na brzeg morza; nie będąc już w stanie dopłynąć do Caprei chciał..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 92
" gmachy, ku potrzebie floty wzniesione, podziemne pisciny na olbrzymich wsparte filarach, pieczary o stu izbach ciemnych, w których niewolnicy, żołnierze i tłumy służebników jęczały skazane na nieoglądanie słońca i pozbawienie powietrza ... Wszędzie tak obok najwymyślniejszych..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 93
" łożyska, przenosił się z miejsca na miejsce, obawiając końca, ludzi, życia, obrzydłszy drugim i sobie, zgonu wreszcie doprosić nie mogąc. Za nim szli w ślad ci których się lękał, nienawidził a ciągnął ich za sobą — wlokący się w pokorze z pochlebstwem na ustach i..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 94
" Ale nie było zwierza, za którymby się uganiać mogli niewolnicy i gladyatonowie, jeden dzik tylko dał się schwycić w górach. Cezar kazał go pędzić ku sobie, aby dać dowód siły, własną go przebijając ręką. Cajus, który stał za nim, przeląkł się widząc z jakim zamachem..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 95
" że swojeby dał za pana. Starzec widział kłamstwo i udawał że go nie rozumie, aby nie przyśpieszyć śmierci. Pochód przez Campaniję był powolny i do pogrzebowego podobny, choć Cezar starał się go uczynić wesołym, kłamiąc twarzą, zmuszając do żartów i śmiechu przybocznych...."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 96
" cu, oczekując jego wnijścia. W Caliguli widziano nie wychowańca Tyberyuszowego, ale syna bohaterskiego Germanika i ostatniej godnej imienia rzymianki, matrony Agryppiny, — nikt nie znał jego serca.... Pokryty zasłoną Tyberyusz spoczywając na wozie, który wolno ciągnął się brzegiem..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 97
" ricles śmielszy od nich, obejrzawszy się począł po cichu.... — To już ostatki!— rzekł ostrożnie — Cezar kona widocznie ... choć niechce umierać. Życie w nim jak olej w lampie dopaliło się do dna, knot tylko jeszcze skwierczy tłustości resztkami. Cajus chciwie usta nastawił...."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 98
" od Kalend kwietniowych, wiosna na tem szczęśliwym wybrzeżu rozwijała się już z całą siłą i przepychem klimatu najrozkoszniejszego pod słońcem. Powietrze wonne, śpiew ptaków, zapach kwiatów, uśmiech wiosny — wszystko zachęcało do życia, odzywając się weselem.... Spokój..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 99
" śledził, że Charicles w ruchach jego symptomów choroby szukał. Napróżno wesołą usiłował począć rozmowę, nic nie szło, nie było mówić o czem; Thrasyllus, Retorowie, wszyscy milczeli, nie umiejąc słów znaleźć. Tyberyusz czuł że go badano, milczał bojąc się zdradzić..."

Capreä i Roma. T. 1 : obrazy z pierwszego wieku cz. 3 - strona 100
" — Habet! — rzekł Cajus do towarzysza głosem tak stłumionym — że jak szmer wiatru słowa te przeleciały do uszu Macrona. Charicles zbliżyć się chciał do Cezara, ale trwoga przykuła go do łoża. Tegoż wieczora miał on odjeżdżać do Rzymu, Tyberyusz go zatrzymał tylko na..."