Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 1
"   CAŁOPALENIA,   poemat dramatyczny   Franciszka Lasockiego (Odbitka z XIX. "Bocznika Samborskiego", zarządzona staraniem redakcji.) Sambor. 1896. Czcionkami Schwarza i Trojana. "

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 2
"   CAŁOPALENIA,   poemat dramatyczny   Franciszka Lasockiego (Odbitka z XIX. "Bocznika Samborskiego", zarządzona staraniem redakcji.) Sambor. 1896. Czcionkami Schwarza i Trojana. "

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 3
"   CAŁOPALENIA,   poemat dramatyczny w czterech obrazach z czasów powstania r. 1863 . przez Franciszka Łasockiego.   Druga Częśc Trylogji, zaopatrzona wstępem przez redaktora "Roczników Samborskich. "   "

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 4
" Wielmożnemu Panu Zygmuntowi Dzohojowskiemu w dowód najgłębszej czci poświęca tę prace autor.   "

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 5
" WSTĘP Autor poematu dramatycznego "Całopalenia" usiłuje nam w kilku obrazach scenicznych odżwierciedlić krwawą tragedję, rozgrywającą się w Polsce, pod zaborem rosyjskim zostającej, w r. 1863. Powstanie, które rozstrzygnąć miało o dalszych losach kraju uciemiężonego,..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 6
" wywołuje rola, jaką autor w swoim poemacie żydom nadaje: nie idąc utartym szlakiem antisemitów, którychbyśmy raczej antichrześcianami nazwali,podnosi on zalety żydowskie, wdzięczność dla ziemi,która żydów chowała, wspólne ofiary na rzecz kraju zdziałane. Naprzeciw garstki..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 7
" OSOBY:   DARSKI, dziedzic Brzezin, wdowiec. HELA, jego córka. ADAM, syn Darskiego. JAN ROLSKI, narzeczony Heli — sąsiad. STASZEK, stajenny Rolskiego. NIKITA NIKITICZ HITROW, naczelnik wojenny powiatu. JERMYŁ WOŁKOW, pop z Brzezin. CHMARA, wójt z Brzezin. PROBOSZCZ Z WOLI, kapelan..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 8
" Prolog. Gdzie to mnie wiedziesz — dziewico promienna! Wszak to mogiły?! Zgasłe ogniska ? czy martwa Gehenna ? Kości się, stliły..... Wiedziesz — niegodne twej woli narzędzie — Maluczką lutnię, Z której się rapsod tych grobów wyprzędzie, Jak cień wierutnie, Więc w pieśni..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 9
" DARSKI. A koniec jaki ? Och! w trzydziestym roku!.... Niejedną bliznę mam ztamtąd, mosanie! I całą kulkę pieszczę w moim boku — Łzy z krwią wyciekły — dziś, płakać nie mogę. Lecz błogosławię ci synu na drogę. ADAM (ściskając ojca za kolana.) Czcigodny ojcze!..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 10
" DARSKI . Mrzonka — sąsiedzie! jabym wolał więcej By od cesarza przyszło francuzkiego, Jak do Italji, choć z kilka tysięcy.... Przecież obiecał! a znów polityka Piekielne bramy czasami odmyka. HELA (gwałtownie). O! stokroć lepiej dla Polski byłoby, Własną jej siłą lwią..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 11
" Do cyfer małych wciąż przybywa zero... I widać, kto był genjalnym artystą! DARSKI. Tak, rozum ludzki grzbietem fali pływa — Niechże się dobrze więc rozpatrzy na niej, Aby ta podróż była mu szczęśliwa, Najprostszą droga wiodąc do przystani. (Słychać tentent koni.)..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 12
" DARSKl. (i wszyscy kłaniają się z godnością, ozięble). Pana naczelnika Witamy, HITROW. (j. w. ) Ja na rewizja zjechał tu — Więc pan niech wszystkie skrytki poodmyka, Pani, nie bojsia — nie zrobi się gwałtu! HELA. (z ironją. ) Któż, płonąc w ogniu — bałby..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 13
" JAN. (machnąwszy ręką. ) By tyle złego... HITROW. (ze złością). Z buntowniczym gestem, Naczalstwu, znaj pan, nie odpowiada się — Pocztenie i cześć carskim się należy ! A siedzieć w domu — mus w wojennym czasie — Albo tam szczęścia próbować w miatieży. JAN. (z..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 14
" HELA. Przeciwnie — wdzięczność winnam panu raczej — Że mi pozwolisz, cierpieć choć po trosze. HITROW. To Laszkom widać areszt bagatelka ? U nas w Rossji rozkoszniejsze damy! HELA. Gdy wszyscy cierpią, to już rzecz tak wielka, Że osobiste bole za nic mamy. HITROW. Wot..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 15
" Matuszka nasza — srom swój w płomień skryła... Cztob swej monarszej nie kinąć mu krasy! Bo łuczsza. dla niej ognista mogiła, Niż z czarownikiem takim — złobne wczasy... On tutaj u was ? ten mason proklaty! Snow bezpakajstwia napędzać do głowy, I po raz trzeci, jak było przed..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 16
" HITROW. Że te ikony już wam raz nie zbrzydną! Nie jeden za nie wysiedział w pułapce.... HELA. Wszakże to portret króla Stanisława, Który się łaską zaszczycał carowej. HITROW (szyderczo.) Każetsa, łaska ta — była kulawa... Bo aż korona upadła mu z głowy —, Cztob..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 17
" Bo rzecz tak skwierną przygaszę tajemno, Po przyjacielsku, kryjąc w ciemną skrzynię.... Donosu całkiem z tego już nie zrobię, I w spokojności was państwo zostawię — Będziecie mogli żyć bezpiecznie sobie.... Nie w cytadeli — za portret — w Warszawie. DARSKI. Cóż znowu ?..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 18
" HITROW ( tryumfując szyderczo.) Będziemy w kufrach relikwij szukali..... (Wszyscy wychodzą, kozacy na ostatku, chwytając do kieszeni, co im wpadnie pod rękę.) Scena III . HANA (wbiega z książkami, przerażona.) Aj! co się dzieje ? drżę z przestrachów cała! Biedna..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 19
" Piastować pyszno i bezpieczno może — Mowę, zwyczaje — szanują tu, stare — Toż dobrym ludziom(1) dopomagaj Boże! — Biegnę do panny — bo się z żalu spalę! ( Szybko wychodzi. )     Scena IV.   DARSKI (zbliżając się, patrzy na nieład po rewizji),..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 20
" DARSKI. Prosić, ( sam ) A on po co ? Nigdy nie bywa —, dziś, jak puszczyk nocą.... JERMYŁ WOŁKOW ( wchodzi, z fałszywą uprzejmością. ) Przepraszam, że w noc... sąsiada mojego... DARSKI (podając mu rękę, ozięble). Dla gościa — zawsze — nasz dom jest otworem...."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 21
" JERMYŁ. Już on się nie trudzi, Nikita nigdy po drzazgi i śmiecie... Sobaczka z wiatrem... chytreńka to sztuka! Na żyrnyj donos, do drzwi tylko puka. Proszę otwarcie pomówić dziś ze mną — Żyjemy w czasach serjoznych, jej bohu! A znając dieło — moge nieprzyjemną Rzecz jaką..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 22
" Dowody? Sławno! Nu — w wojennym czasie Każdy jak może swą kobyłkę pasie..., Wy nie dzisiejsi, lubieźnyj sąsiedzie, Toż wiecie — wojna procesów nie wiedzie, Ale druhowie pomódz wiele mogą, Jeden drugiemu, od serca — wzajemno — Ręką, kieszenią i umną przestrogą, Jakby..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 23
" Nie mogąc wybrnąć, choć pragnął najszczerzej, Gdy zwoszczyk pijak wywrócił nikczemnie, Polazł na czterech... bo dwie miał za mało.... Lecz mu z tej prasy — coś w rozum się stało! Tfu! skandał bolszyj ! ale od tej pory Nasz brat w powiecie odbiera honory.... DARSKI. Zapewne..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 24
" DARSKI (dając mu pieniądze.) Służę — niechaj się droga po nich mości... JERMYŁ. Doznasz pan nieraz za to mej wdzięczności! DARSKI. Tego nie żądam — i na to nie liczę.   JERMYŁ (żegnając się.) No, potem o tem — teraz późna pora, Uciekać trzeba, —..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 25
" JAN. Tylem szczęśliwy, że choć mam anioła, Co mnie czarownie powiedzie przez piekło, W ślad bohaterów — w tan śmierci powoła, Bym się z nią zmierzył, duszą nieulękłą ! Wskazując swoją promieniąca dłonią — Że tej Ojczyzny tylko mężni chronią.   HELA. O..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 26
" I nasze dłonie taką spójnią ścisłą, Jak są już dusze — kiedyś nam związali! HELA. Och! gdyby, gdyby... serce mi zadrżało.... JAN ( biorąc ją za ręce) Bądź mi spokojne, me ptaszę najsłodsze! Jak orzeł w słońce, patrz w tę przyszłość śmiało! Nie każdy..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 27
" JAN. Heluniu, czemu coraz mówisz rzewniej ? HELA. Serce mam pełne dziecinnej żałości — Jakieś mi w oczach mglą się katakumby... JAN. Niech razem z darem żal się nie zagości — Bo zginąć wtedy, trzeba wspólnie dwómby... (po chwili, biorąc ją w objęcia. ) Byłem..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 28
" JAN (klęka.) O tak, nie pora! dzisiaj inne hasło! Błogosławże mi w drogę, cherubinie ! Oby twe światło nademną nie zgasło, Jak w pierwszej, tak i w ostatniej godzinie !... HELA (robi krzyż nad nim.) Wstań i chodź ojca pożegnać mojego — (zasłania oczy.) Niech..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 29
" STASZEK. A jak się pojmiem ?... to trza żyć otajniej — Przeć nie uwiążą i ciebie do żłobu ? I to furmańskie, gospodarstwo nasze, Takżeć wyroję pod ludzkie poddasze.   KASIA. Ktoby ci wierzył ? cyganisz jak z płatka... Cięgiem odwłóczysz nasze zapowiedzi —..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 30
" STASZEK. Przeciek my wszyscy winni prać Moskala !   KASIA. A za co ?   STASZEK. Durna!! bo pogan i złodziej! Drze nas ze skóry, kościoły podpala !   KASIA. A widziałżeś to ?   STASZEK. Czegom sam nie zoczył, Tom w książkach czytał.  ..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 31
" STASZEK. Dyć, jak jest za co, nie żal i żywota, W boskiem to ręku ta nitka się mota...   KASIA. Myślisz, żebym cię chciała kulawego, Abo bez ręki ?   STASZEK. Niech cię święci strzegą — Ale jabym cię pojął i kaleką.   KASIA. Boś ty chłop na to,..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 32
" STASZEK (z boleścią.) Ha! nikt tam nie wie, na kim stoi kreska. I nie przezpieczno, śmiercią grozić komu — Bo w podufałych takoż piorun błyska! Mrą też ludziska i w królewskim domu — I gorżkie leki pomocne nam zawdy; Przez twoją gadką zażyłem dziś prawdy: Żeś ty nie..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 33
" TOPNIAK. Za naszym pewnie pojechał kuligiem... Powstańcy z Moskwą biorą się w załebki!   STASZEK. A czas już pono — bo wszystkich wychwycą, I na sałdatów przekują nicponie! (wskazując na Kasię) Później by chłopca nie znalazł ze świecą !... I któżby karki..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 34
" Za nim ugania, myśli, sny bajdurzy... I nawet nie wie, na czem świat ten stoi, I gdzie on idzie, i kto na nim duży ?!   KASIA. A majster to wie?... i w mądrości swojej Pantofle żydom, jak kto głupi, łata.   TOPNIAK. Ot, co to znaczy, ten rozum babiński! Łatał też..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 35
" TOPNIAK. A to ciemnota! wszystko w błocie kala!   STASZEK. Taką naukę — miała u kaprala...   KASIA ( grożąc. ) Pewnie że lepszy był od ciebie, gacku! Bo mnie nie zwodził, nie biesił nikczemno, Jak ty to czynisz, strach! po hajdamacku! Gdyby nie pomarł,..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 36
" TOPNIAK . Żeby nie rana moja z pod Grochowa, Z której mi noga coraz bardziej chroma, Zdała by mi się też moskiewska głowa! Ale mam ja tam piętnastoletniego... Jedynak, chłopię śliczniutkie i jare ! Z złocistych włosów aż promyki biegą... Taki samopraw będzie na ofiarę! Bo to..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 37
" Zacharko, poczciarz do nas się zahacza, By na nich jeździł — a był za trębacza. Zresztą tam owak może jaki wpadnie... Alem nie zmawiał... bo przed czasem zdradnie. JAN (z uśmiechem.) Ha! na początek niech i tyle będzie — To na zarybek masz w swojej komendzie.  ..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 38
" PROBOSZCZ. No, bracia! będziem składali examen... Nadeszła pora — powstańcy czekają. Przynoszę rozkaz — od naszego rządu, By bój rozpocząć z najezdniczą zgrają, I z naszej ziemi zbyć się tego trądu! (wręczając Eolskiemu papier. ) Wam, panie Janie — oddają komendę —..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 39
" KAPELAN (do powstańców, wskazując na Jana.) To wódz nasz, dzieci! przez Rząd Narodowy Zamianowany. Posłuszeństwo jemu! On, ponad wasze serca jest i głowy — On, jako sternik, statkowi całemu.... I przeciw niemu, z was kroki niczyje ! Za nim do śmierci! Niechaj wódz nasz żyje!..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 40
" Zewrzyjmy siły w piorun naszej woli, I hej! na Moskwy samojedcze hordy! Niech sęp nie trzebi drużyny sokolej, Między zwierz srogi niech niesie swe mordy! Bo nie ma ziemi żadnego narodu.... Za płytka ona, w kolisku za krótka, By mieć jaskinię dla takiego wrzodu... Więc gdzież zatracić..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 41
" Ja ich komendant, i już w pełnej zbroi — Najpierw Hitrowa powitać tam muszę, I jeśli ma ją, w pięty wpędzić duszę...   HELA. Miła mu będzie niespodzianka taka...   DARSKI. Więc żandarmerji konnej jest zadanie ?   ADAM. Krom mordów — takie, jak u..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 42
" HELA. Miej nas też w sercu — przed oczyma duszy.   DARSKl ( odpowiadając Adamowi.) To hartem stali, gdy bój szpon swój wdrapał, I jak huragan niesie nas i kruszy....   HELA (p. ch. jak pod wpływem magnetyzmu.) Ach! dreszcz mną wstrząsnął... ADAM (nagle..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 43
" DARSKI (biorąc różę z włosów Heli. ) Woń róż wspomina mi skoszoną trawę... HELA. W dniu śmierci wonią na katów się żali, Coraz przestrzennie]... ku niebiosom dalej... ADAM. Ach, mówmy przecież cokolwiek weselej, Bo jutro już nas kto wie ? jak rozdzieli... DARSKI...."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 44
" HELA. Ach! i ty masz ojca ! (Przebici Darski i Adam, padają trupem. Hela mdleje. ) HITROW. Postronków w tej chwili! Skrępować Laszkę, priwiazat do koni! (potrząsając, cucą i wiążą Helę. ) A cały folwark podpalić dokoła! Okrużyć twiordo szablą i nahajem! Nic nie..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 45
" Rwie się aż w niebo w rozczochranym snopie, Jak gady świszcze — oszalały trzaska! Wre aż z pod ziemi... z tej kirkutnej ciszy, A znikąd litość, ni cudowna łaska! Co też Bóg robi... gdy taki gwałt słyszy ?! (patrzy chwilę w niebo) Nu! niechaj zginę — a jej nie opuszczę,..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 46
" 2. MĘŻCZYZNA. Ba! juści ony chyba zwarjowały ! Te bunty czynić w pakość cesarzowi! Przed nim na klęczkach dziś stoi świat cały... Każdy król musi, co car postanowi, Gdzie zaś kto słyszał, by ta garstka panów Zdużać mu mogła, jąwszy się za bary?! Jeno się jeden tu z..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 47
" Że o pańszczyznę dziś szlachta nie stoi, Bo już jednako nie może być zawdy. Dawniej tak było — potem, same pany Chciały darować nam pańszczyznę swoją — Ale się Moskal tem czuł zestrachany, Takci im wydarł, co z wolą dajali — I ze swej ręki na obmanę naszą, Dał,..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 48
" Najprzód się panów Moskale najedzą — Później za chłopską zechcą popaść miedzą... Wilk najmocniejsze pierwej owce chwyta, Potem i słabszych, jak głodny — nie puści —. Mówię wam prawdę — chociam jest kobieta! Chodźta już do dom !   WSZYSCY (zadumani.) A..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 49
" KAPELAN. Strach cię stumanił! może ci się zdaje ?   OJCIEC HANY. Weh ! moie się zdaje ? a któż za mnie patrzy ?   STASZEK (d. s. ) Ha! bez sumienia paskudne hultaje! JAN (z rozpaczą.) Okropna zbrodnia ! Jeden pójdzie na trzy!... Za nimi w pogoń! Nawet..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 50
" (chwyta się za głowę) A! wah! w przeręblę naskoczyła może... Ratuj i ty ją, chrześcijański Boże! ( Wybiega. ) Scena V. U popa. Wódka we flaszkach na stole. Worki pełne, ustawione przy ścianie. JERMYŁ WOŁKOW pop, CHMARA wójt. JERMYŁ (pijąc do Chmary. )..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 51
" JERMYŁ. Głupich, nie głupieli — no łaskawców mało ! (pijąc do wójta) Nu — do was wójcie. CHMARA   (żartobliwie, biorąc kieliszek). Ręcami obiema! JERMYŁ. Tak ciężkich czasów się tu dosiedzialo.... Dziś — tylko nasze — kto wie, czyje jutro ?... Pany..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 52
" JERMYŁ   (podając mu pełną szklankę. ) Pies tylko muchy maleńkie potyka — Nasz brat, jak lewar, gdy pociągnie z dołu, To zakasuje najtęższego wołu! CHMARA   (biorąc szklankę. ) A juści prawda — trunek tchu dodawa — Po trunku chybciej każda leci..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 53
" Wszystkie, święcone w Petersburga mieście — Są z carskiej dłoni — to sobie je weźcie! CHMARA. A nam co potem ? JERMYŁ. Byście lasy, niwy Waszych dziedziców — na swą rzecz chwycili Gdy szlachcic żaden nie będzie już żywy, A krew wypiją sobaki tej chwili. CHMARA..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 54
" Tamten ma świętych — ten, pod sobą ludzi! Swojemu ojcu bądźcie posłusznemi — A nikt sumienia swego, tem nie zbrudzi! CHMARA. A, z przeproszeniem — ale w takiej rzeczy, Nic nie poradzi nasz rozum człowieczy, Ni jaka gadka, ni różne wykręty.... Bo za krew bratnią, każdy jest..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 55
" Tylko przed samym najjaśniejszym carem! Wszystko ja to wam cudownie otworzę.... No, wójcie Chmaro ! zabierajcie noże ! CHMARA   (po chwili wewnętrznej walki, klęka. ) Ustrzeż nas Panie ! od pokusy srogiej! Spójrz miłosiernie na mą nędzną chatą, Na me chudziątka,..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 56
" No tut, bez chłopskich opałów z panami — Nie wiem, czy przyjdzie archirejstwo ku mnie? Bo tylko za to, gdy się nóż ich. splami, Dadzą tę godność czestno i rozumnie! Wsiotaki, z djakiem pogadać ja muszę, Może w cyrograf... on złowi te dusze... ( Wychodzi)    ..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 57
" Wszyscy by jeden! szaleni! okrutni! — Ja raz w Warszawie wszedłem do piwiarni — Ot tak niemnożko podkutit coś sobie... A tam Polaki jako biesy czarni, Kłócą się, pieści każdy wznosząc obie.... Czut', czut', przykłada serjozno do nosa, Zębami zgrzyta, nogami wywija, Jako wół..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 58
" MAJOR. Przyszli my zawczasu. Pędząc sołdatów i konie nahajem.   HITROW. Ot, w samą porę — dobrze się to nada... Bo mi już doniósł nasz Jermył batiuszka, Że nas ma ścigać powstańców gromada, (wskazując na Helę. ) A kiedy w sieci taka, wpidła muszka, To nie..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 59
" STASZEK. Bo za lasem miasto — Dalej ich ścigać przeciek nie możeta. Wodzowim pedał, że ich trzykroć na sto Naszych biedaków — i harmaty mają — To jakżeż począć z tak niezmierną zgrają? GRZELA. Samźeś rachował, i o wszystkiem wiesz ty ? STASZEK. To ojca twego..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 60
" JAN. A co tam Grzelo ? czy nic nie widzicie ?   GRZELA. Nic a nic zgoła — tylko dreszcz przebiega... Duch w głąb się chowa, jako mnich w habicie..   KAPELAN. Boś zmarzł siarczyście! (do Staszka) A cóż twój kolega ?   STASZEK. Mnie ino jakoś..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 61
" Zacznijmy walkę za Niewinną — od niej! Bo czyż godniejpza jest apoteoza Tej świętej Polski jako w tej dziewicy? Krwią ociekniętej z siepaczów powroza, Srebrnej, promiennej — by światłem gromnicy Na grobie naszej zaśniętej macierzy, Z której grom życia w jej katów..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 62
" JAN. Nie chowaj się tchórzu! Chodź tutaj do mnie! KAPELAN. Za kogo się bijesz?   HITROW. Za swego boha — toż ja caru służu!   JAN. Więc twoje zbrodnie, powiedzże mi, czyjeż ?!...   HITROW. Dowiesz się o tem, i to niezadługo...   KAPELAN...."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 63
" OBRAZ III. Audytorjum sądu wojennego. Stół pokryty zielonemi suknem. Prisutstwie . Scena I. HITROW, MAJOR, PORUCZNIK przez wszystkie sceny indagacji pisze protokóły zeznań. Jan wprowadzonyprzez dwóch z karabinami żołnierzy. Posługacze więzień. HITROW (do Jana). Nu,..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 64
" HITROW (do majora. ) Ha, major! słyszysz, jak bezczelnie kłamie?   MAJOR. A któż to widział, jak tam ciebie siekli?   JAN. Wyście obydwaj stali wtenczas w bramie, I nie jak ludzie, jak szatany wściekli!...   HITROW (do posługaczy. ) Wziat' go w..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 65
" HITROW. Ha! popróbujem... (do posługaczy) ściśnijcie serdeczniej!   (Ci wypełniają rozkaz, cierpienia Jana szarpią mięśnie twarzy. )   MAJOR. Nie lepiejże to i mądrzej byłoby, Zawołać: pardon, jak czynią waleczni.... A nie uporem kopać sobie groby ?..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 66
" HITROW (szyderczo. )Żeś nie jest księdzem — bardzo mi to żałko! Bo byś kazania bajał niepoślednie..., Lecz gdy nie wyznasz, jeszcze raz pod pałką, Na szubienicy dziś twe liczko zblednie... Wziat' go w ciemnicę! położyć na lody.... Jak się ochłodzi ten Polaczek młody,..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 67
" Widzisz to złoto ? będziesz miał odraza Wszystko dla ciebie, jeśli prawdę samą Chętliwie powiesz — nie tak, po prikazu.... Lecz jak przed tatkiem, albo twoją mamą.   GRZELA (odwracając się ze wzgardą od złota. ) O sobie prawdę powiem dobrowolnie I o tych, którym..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 68
" GRZELA. Skończyłem cztery gimnazjalne klasy.   HITROW. Czemu nie więcej?   GRZELA. Bo buty szyć wolę W te wiekopomne, dla uczonych... czasy! Matka wciąż w łóżku — sparaliżowana —, Słabość drze równo nędzarza i pana.   HITROW. Czy cię rodzice..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 69
" GRZELA. Niech pan rodziców swoich też przypomni... To będzie pytał o to — nieco skromniej....   HITROW. Mówże mi jasno, zwarjowany malcze ! Bo ja tu chłostą twe grymasy zwalczę !   GRZELA (z entuzjazmem. ) Bić nie ma gdzie już, boście skórę zdarli! Rwijcie..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 70
" I chłostą wygnać te zapały wieszcze... Bo by tam świętych pobuntować gotów, I gromy ciskał z niebieskich namiotów! ( Wyprowadzają Grzelę. ) Scena III. CIŻ, żołnierze wprowadzają TOPNIAKA. HITROW (do Topniaka. ) Nu, widzisz Topniak, jak wpadłeś w zatrzaski......."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 71
" TOPNIAK. Kto w swych prawach stoi Ma rozkaz w sobie, słuchać serca, głowy!   HITROW. Lecz pozwoliłeś, mogąc wzbronić łatwo, Zamknąć do dziury ?...   TOPNIAK. Człowiek nie jest dratwą, Żeby za szydłem lazł ślepo do dziury... Kiedy swobodę woli gdzie..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 72
" MAJOR. Lecz jak się zowie ?   TOPNIAK . Imię jej: Ojczyzna !   HITROW. Car, pan ojczyzny — ona po nim drugą.   TOPNIAK. U nas król każdy — był jej tylko sługą! Hoże inaczej jest za polską miedzą — Aleć to u nas nawet szewcy wiedzą !  ..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 73
" A tu zostawcie! bo oto widzicie, Że ona biedna, umrze marnie z głodu !   HITROW (naigrawając się. ) Nim w drogę pójdziesz — przyśpieszę umyślnie, Byś widział, jak syn na stryczku zawiśnie!...   TOPNIAK (zadrżawszy nagle. ) O tego nigdy ! panie się..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 74
" HITROW (wskazując na Jermyła. ) Wot pełnomocny — za nich tutaj świadczy.   HELA (z wyniosłością pogardliwą. ) Cóż to za drwiny ? !   HITROW. Tylko nie z tą szarżą! Bo na krwi przypływ mam środek zaradczy.. (Pokazuje kozaka, stojącego z nahajką. )..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 75
" HELA. Lecz kto bezbronnych krzywdą się napawa, Ten bój prowadzi — nie ludzki, padalczy Bo żądło w łono niewinnego dziecka Może utopić tylko paszcz zbójecka !   HITROW (z uniesieniem. ) No! milczeć komo! (do Jermyła) Batiuszka zeznaje, Że namawiała chłopów do..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 76
" HITROW ( cynicznie.) A! i kolumny upadają czasem Przed ladajakim nawet Lowelasem !...   HELA. Szyderstwo — jad, który niemoc zdradza, To w próżnej piersi, zgorzałej już — sadza !. Wzgardą i wstrętem od niej uciekamy — Ktoby z nią walczył — musi zdobyć plamy...."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 77
" I ujrzeć, twarzą w twarz, tego mocarza, Co te wszechświaty miażdży i znów stwarza....   HITROW. Nu — teraz będziem mówić sobie s-nowa —   HELA. (podnosząc palce w górę. ) Przysięgam — że już nie powiem i słowa. HITROW. To, do katiorgów — zda się..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 78
" STASZEK. Com się urodził — gdzieś... w stajni bydlęcej — Gadają ladzie. HITROW. Ty zbiegi w miatieżniki ? Bić naszych, prawda po swojej ochocie? STASZEK. O ! nie — zajęli mnie z końmi pańskiemi — Takem ci lazł tam, jakby kołek w plocie, Co go w łeb tłuką, żeby..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 79
" HITROW. A konie same poszły tam za wami ?   STASZEK. Ajuści, same... wszystkie wziemy razem, Postronkiem za kark, po ogonie płazem! Pan się sfrasował — rzekł im żałośliwie: "Co teraz będzie na mej pustej niwie, Kogoż zaprzęgnę do pługu i brony, Kiedyście konie zabrali..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 80
" I w piekło zawieźć — spokojnie, gładziutko.... — A jakem kpił z nich — i pytałem, czemu, Niby szwarcunkiem... bluźnią panu swemu ? Rzekli: "Car bogacz! nic mu nie zaszkodzi, Że biedny sołdat kradnie go jak złodziej"....   HITROW (fałszywie. ) Wot sławno, sławno !..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 81
" HITROW ( j. w. ) Nu, sławno, sławno!   MAJOR. I długoż tak było?   STASZEK. Dopóki gruszek na drzewie starczyło —, A potem my się trocha pogniewali.   MAJOR. O cóż wam poszło?   STASZEK. To słuchajcie dalej: Szedłem ja sobie raz pod jego..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 82
" Dalej ja na stół!... garbuje już piętę! Nuż.,. wedle stołu !... po uszach coś wziąłem... Jak hysnę w okno, choć było zamknięte!Łbem w szybę prosto, a barkami w ramę! Tak wyskoczyłem — tem oknem ubrany Niby koń w chomont... i dymaj za bramę! Drę w mig do stawu — nie już..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 83
" STASZEK. Powiem jak najkróciej — Że głupi chłop ten, co pusty snop młóci!... Tyłem już pałek wziął na się w areszcie, Że tam nie znajdzie we mnie i ziarenka.... Ostało jedno... życie — to mi weźcie! Dla was rzecz wielka, dla mnie znów — maleńka!   HITROW (z..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 84
" KAPELAN. Do tych debatów ani pan i nie ja... Ani to miejsce, które jest Gehenną!   MAJOR (szyderczo.) My tych wyrazów nie rozumiem wcale, Bo cóż zrozumieć mogliby Moskale ? KAPELAN. Nie o to chodzi — wszak żołnierską rzeczą: Nie drwić i szydzić, lecz zdobywać..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 85
" Odzie źródło bytu... wykwita tam na dnie I jak wieczności wciąż płynie kaskada — Tam tylko wyrok moc boska układa!   HITROW. Ha! spróbujemy, wyręczyć w tem Boga...   KAPELAN. Nie bluźń człowiecze! bo gdzie Jego noga, Tam się napróżno twój rozum wytęża......"

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 86
" Nu, my tymczasem tylko carskie sługi, Nie możem traktat rozbierać tak długi, I zostawiając to, w pośmiertne chwile Pytamy: ludzi zbuntowałeś ile ? A żeś jest kapłan — kłamać ci nie można — Prawdę nam wyznasz — bo fałsz — rzecz bezbożna! KAPELAN. Nic wam nie powiem...."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 87
" Jam listek marny, który Ci poniesie Wieczne świadectwo o zrąbanym lesie . . . I kroplą jestem, a w niej — krwawe morze Niewinnych ofiar — zabłyśnie Ci Boże ! I jako jagnię z pokorą tu padnę, Żem nie chciał wielbić bałwany szkaradne! Iżeś jest jeden — a nikt jest nad Ciebie,..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 88
" HITROW. To nic u ciebie ?   HANA. Porwali jak dzicy! I wleką mnie tu, a kolbami ranią!   HITROW. Ciebie w kawałki posiekać by za to — Zkąd ty się znasz z nią? coś ty jest za jedna?   HANA. U państwa Darskich młynarzem był tato, A mnie uczyła ta..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 89
" HANA. Mówić, czuć, myśleć — jedna każe siła, Czy kto niedzielą, czy święci szabasy — A już nauka dla wszystkich otwarta, By tylko chciał kto i wynalazł mistrze. HITROW (j. w.) To i ty Polka możeś jest do czarta! Gdyś jej nauki tak chwyciła bystrze .... HANA...."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 90
" HITROW   (śmiejąc się.) Ha, ha, ha, sławno! rozbroję ja ciebie Z polskiej mądrości i z tego języka . . . HANA. Rób co chcesz panie! a Bóg tam jest w niebie, I nigdy ócz swych przecież nie zamyka! . . . Lecz pozwólże mi, pozwól z łaski swojej, Choćby tam..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 91
" HITROW   (jakby piorunem rażony.) Czto? co? komisja? a ja nie wiem o tem? (uderza w bok majora ) Słyszysz? osłupiał! MAJOR ( d. s. ) Co on mnie w bok szturcha? (do podporucznika ) A jacy to są ? PODPORUCZNIK. Żandarmi. HITROW ( j. w. d. s. ) Jak..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 92
" PODPORUCZNIK. Nie, do krawca Jodki. HITROW ( jak zwarjowany ) . Bo coś dziwnego z tobą głupcze! zrobię .... Kto ci to gadał — do krawca ?! to plotki ! PODPORUCZNIK ( znacząco. ) Ja sam widziałem — tam mieszkanie piękne . . . W całem tu mieście nie znajdzie..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 93
" HITROW (do porucznika, wtłaczając jego małączapkę na swoją ogromną głowę. ) Jak kulą w płot właśnie .... Takoj poriadok niechaj piorun trzaśnie! (Odziani jak na maskaradę — wybiegają. )   Scena IX. Na rynku w mieście stawiają dwie szubienice. Dwie..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 94
" 8. MIESZCZANIN. Ha! zbóje ojca z synem nie rozdzielą .... Topniaczka stara, paraliżem tknięta, (O ! nieohaj katom Bóg to zapamięta!) Gdy do niej o nich doszła prawda cała — Jak świecę zgasił .... jęknąwszy skonała! 9. MIESZCZANIN. O! kiedyż, kiedy nad tą Polską biedną..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 95
" Ny, ale woda, oddać musi potem . . . I tak jak oni, wcale nie wie o tem .... 6. ŻYD. A Goljat srogie czynił bezecności, I nasze żydki gniótł ze swojej ręki, Jak oni gniotą — i nie chodził prościej . . . A śmierć mu natknął pastuszek maleńki! . . . 7. ŻYD. W Sodomie..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 96
" KOZAK. Ot, powiem prawdu: prykaz już był taki — Cztob ją rozumu uczyli kozaki... Cztob jej się buntów nie chciało tara znowu, Na wzgląd polskiego, skwiernego narowu ! I prykazano — by my pohulali.... Nu, a kozaki — do jewrejki dalej !... Achotno, żwawo i siudy i tudy... Naszego..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 97
" Zdeptawszy carskie, toże boskie prawo — Mierzawoy złobne, jak car jest wielikij — Śmieli na niego podnieść swoje ręce, I urągać się swej władzy monarszej, I swoje dusze podkutiw zwierzęce, Na cały kraj ten bunty rozpostarłszy — Złowieni przez nas, z swą bronią..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 98
" Jak kroplę rosy w twoją świętą ranę ! (Hitrow daje znak ręką, uderzają w bębny, trójka oprawców zbliża się do Jana. )       OBRAZ IV. W kopalniach oświetlonych latarniami perspektywicznie — u wejścia żołnierze pod bronią. ) Scena I. HITROW..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 99
" I co godności przynosi potęga!.... (Wsiotaki — onże duchowna osoba, To dokazuje, co mu się podoba) Dla człeka godnośó — to kamień dla foki, Która go łyka, gdy za łupem płynie — By cięższą będąc, łatwiej w nurt głęboki Wgrążyć się mogła —, a w morskiej zwierzynie,..."

Całopalenia : poemat dramatyczny Franciszka Lasockiego. cz. 1 - strona 100
" (wskazując na jego kajdany) Ba ! straszny wojak ! ażbrzęczy w żelezie.... A na tych taczkach — ordery swe wiezie. — Udało mu się... i wskórał nielada.... Aż z tej herności wzdął się i nie gada! HITROW. A ty co wieziesz — lekko i swobodnie ?... STASZEK. Juścić nie..."